KhaoCuu.comKhảo Cứu
Câu hỏi, mục tiêu và giả thuyết

Phạm vi nghiên cứu trong luận văn: viết đủ nội dung, không gian, thời gian

Cách viết phạm vi nghiên cứu cho khoá luận, luận văn theo ba lớp nội dung, không gian, thời gian, có bảng mơ hồ – rõ ràng và ví dụ đề tài du lịch giả định đi trọn.

A Vietnamese tourism student chatting with a homestay owner while both shell peanuts at a bamboo table in a riverside garden, wide shot from the side, bright midday shade

Phạm vi nghiên cứu là đường biên của lời hứa: đề tài làm gì, ở đâu, trong khoảng thời gian nào, và vì thế kết luận chỉ được nói tới đâu. Viết đủ ba lớp — nội dung (khía cạnh nào, không làm khía cạnh nào), không gian (địa bàn, đơn vị cụ thể), thời gian (dữ liệu lấy trong khoảng nào, khảo sát lúc nào) — mỗi lớp một hai câu cụ thể là đủ. Tối nay bạn có thể điền bảng "mơ hồ – rõ ràng" ở dưới cho đề tài của mình.

Phạm vi không phải phần trang trí đề cương. Nó quyết định mẫu lấy ở đâu, số liệu thứ cấp cần mấy năm, và câu "kết quả có áp dụng cho nơi khác không" ở buổi bảo vệ. Một số khoa gộp phạm vi vào mục đối tượng, một số tách riêng; nội dung dưới đây dùng được cho cả hai, trình bày thì theo mẫu của trường bạn.

Phạm vi làm việc gì trong cả quyển

Ở chương mở đầu, phạm vi cho người đọc biết họ sắp đọc về cái gì. Ở chương phương pháp, phạm vi trở thành cơ sở để chọn mẫu: chỉ chọn người, đơn vị nằm trong biên. Ở chương kết luận, phạm vi là cái khung giữ cho bạn không nói quá: kết quả của một xã không được viết thành nhận định cho cả tỉnh.

Vì vậy viết phạm vi mơ hồ gây hại ở cả ba chỗ. "Nghiên cứu tại các homestay trên địa bàn tỉnh" khiến người đọc nghĩ bạn khảo sát cả tỉnh; tới chương phương pháp lại thấy chỉ hỏi khách ở hai cơ sở; tới kết luận thì không biết kết quả đại diện cho ai.

Phạm vi rõ ràng cũng giúp chính bạn. Khi thực địa có cơ hội mở rộng, ví dụ thêm một xã bên cạnh, bạn có căn cứ để quyết định: nằm ngoài phạm vi đã duyệt thì hoặc không làm, hoặc bàn với người hướng dẫn để điều chỉnh có ghi lại.

Bảng ba lớp phạm vi: viết mơ hồ và viết rõ

Đề tài giả định: "Mức hài lòng của khách du lịch nội địa với dịch vụ homestay ở một xã ven sông". Mỗi dòng là một lớp phạm vi. Cột cuối để bạn tự điền.

LớpCâu tự hỏiViết mơ hồViết rõ (đề tài giả định)Của bạn
Nội dungLàm khía cạnh nào? Không làm khía cạnh nào?Nghiên cứu về sự hài lòng của khách du lịch.Mức hài lòng với năm nhóm dịch vụ: phòng nghỉ, ăn uống, hoạt động trải nghiệm, giá, thái độ chủ nhà. Không xét hiệu quả kinh doanh của cơ sở.[…]
Không gianỞ đâu? Đơn vị nào?Tại các homestay trong tỉnh.Các homestay đang hoạt động có đăng ký tại một xã ven sông, gồm những cơ sở đồng ý tham gia.[…]
Thời gian của dữ liệuDữ liệu phản ánh khoảng thời gian nào?Từ trước tới nay.Trải nghiệm của khách lưu trú trong mùa cao điểm hè của năm khảo sát; số liệu thứ cấp về lượt khách của xã trong ba năm gần nhất.[…]
Thời gian khảo sátThu dữ liệu khi nào?Năm nay.Phát phiếu trong sáu tuần của mùa cao điểm hè, tại chỗ, khi khách trả phòng.[…]
Người trả lờiAi nằm trong biên?Khách du lịch.Khách nội địa đã đủ tuổi trưởng thành, lưu trú ít nhất một đêm.[…]

Sáu tuần, ba năm hay "ít nhất một đêm" ở đây là ví dụ tự đặt. Con số thật của bạn do thời gian làm đề tài, khả năng tiếp cận và góp ý của người hướng dẫn quyết định, cộng với quy định của trường nếu có.

Phạm vi nội dung: viết cả phần đề tài không làm

Câu "đề tài không xét…" là câu ngắn nhất mà đỡ được nhiều câu hỏi nhất ở buổi duyệt. Vài khuôn bạn có thể chép, mỗi khuôn kèm ví dụ với đề tài homestay giả định:

  • "Đề tài tập trung vào [khía cạnh A], không xét [khía cạnh B] vì [lý do]." Ví dụ: tập trung vào mức hài lòng của khách, không xét hiệu quả kinh doanh của cơ sở vì cần số liệu tài chính chưa tiếp cận được.
  • "Đề tài tiếp cận từ phía [nhóm X], không thu ý kiến của [nhóm Y]." Ví dụ: tiếp cận từ phía khách lưu trú, không thu ý kiến của chủ cơ sở ở phần định lượng.
  • "Đề tài dừng ở mức [mô tả, xác định liên hệ], không đánh giá [tác động, hiệu quả]." Ví dụ: mô tả mức hài lòng và yếu tố đi cùng, không đánh giá tác động của hài lòng lên ý định quay lại.
  • "Khái niệm [Z] được hiểu theo nghĩa [định nghĩa làm việc], không bao gồm [nghĩa rộng hơn]." Ví dụ: "dịch vụ homestay" chỉ gồm dịch vụ do chủ nhà trực tiếp cung cấp, không gồm tour do bên ngoài tổ chức.

Mỗi câu loại trừ nên có lý do, dù chỉ nửa câu. Không có lý do, người đọc dễ hiểu là bạn né phần khó; có lý do, họ thấy bạn đã cân nhắc. Những khía cạnh bị loại hôm nay là ứng viên tự nhiên cho mục hướng nghiên cứu tiếp theo ở cuối luận văn.

Hai loại thời gian hay bị viết lẫn

"Phạm vi thời gian" trong đề cương có thể chỉ hai thứ khác hẳn nhau. Thứ nhất là khoảng thời gian mà dữ liệu phản ánh: số liệu năng suất ba vụ gần nhất, hồ sơ bệnh án trong một năm, trải nghiệm của khách trong một mùa. Thứ hai là khoảng thời gian bạn thực hiện việc thu dữ liệu và viết.

Viết lẫn hai thứ dẫn tới câu như "Thời gian nghiên cứu: từ tháng 1 đến tháng 6", người đọc không biết đó là sáu tháng của dữ liệu hay sáu tháng bạn làm luận văn. Cách sửa đơn giản là tách hai dòng, mỗi dòng có tên rõ: "Dữ liệu thứ cấp: …", "Thời gian khảo sát: …". Kế hoạch tiến độ toàn đề tài thì để ở mục kế hoạch, không cần nhắc ở phạm vi.

Với số liệu thứ cấp, hãy giải thích ngắn vì sao chọn khoảng đó: vì đó là giai đoạn sau khi đổi chính sách, vì sổ sách trước đó không còn, hay vì muốn so sánh trước và sau một sự kiện. Một câu lý do giúp người đọc thấy khoảng thời gian không phải chọn tuỳ tiện.

Tình huống: Tùng thu hẹp phạm vi khi chỉ còn ba tháng

Tùng, sinh viên năm tư ngành du lịch, đăng ký đề tài về homestay "trên địa bàn tỉnh". Sau buổi duyệt, người hướng dẫn hỏi: "Ba tháng, em định đi bao nhiêu huyện?" Tùng có một chiếc xe máy, đi làm thêm cuối tuần, và quen một chủ homestay ở một xã ven sông. Tùng thu hẹp theo thứ tự:

  • Không gian trước: từ cả tỉnh xuống một xã ven sông có nhiều homestay, nơi Tùng đi về trong ngày được. Lý do ghi vào đề cương: xã có mật độ homestay cao, đại diện cho kiểu du lịch sông nước của vùng.
  • Nội dung sau: bỏ phần "hiệu quả kinh doanh của chủ cơ sở" vì cần số liệu tài chính mà chủ nhà khó chia sẻ. Giữ phần hài lòng của khách, chia năm nhóm dịch vụ.
  • Người trả lời: chỉ khách nội địa, vì Tùng không đủ thời gian dịch bảng hỏi và khảo sát thử bằng ngoại ngữ. Ghi rõ đây là giới hạn có chủ ý.
  • Thời gian: phát phiếu trong mùa cao điểm hè để đủ lượng khách, tránh mùa nước nổi khi nhiều cơ sở nghỉ.
  • Báo lại người hướng dẫn bằng một bảng ba lớp như trên, kèm một câu cho mỗi lần thu hẹp: thu hẹp cái gì, vì sao.

Tên đề tài đổi theo: bỏ "trên địa bàn tỉnh", thêm "ở một xã ven sông". Theo quy chế của nhiều trường, đổi tên đề sau khi đã đăng ký cần làm thủ tục, nên Tùng hỏi văn phòng khoa trước khi nộp bản mới.

Phạm vi hẹp có phải là điểm yếu

Không, nếu bạn nói đúng mức. Một khoá luận ở một xã, nói rõ là một xã, kết luận cho một xã, là một khoá luận trung thực. Điểm yếu thật là phạm vi hẹp mà kết luận rộng.

Phạm vi khác với hạn chế. Phạm vi là biên bạn chủ động chọn từ đầu, có lý do. Hạn chế là những điều ngoài ý muốn hoặc chỗ thiết kế chưa làm được, nói ở cuối luận văn. "Chỉ khảo sát khách nội địa" là phạm vi; "tỷ lệ khách từ chối trả lời cao ở một cơ sở" là hạn chế.

Khả năng áp dụng ra ngoài nói bằng lập luận, không bằng ngoại suy. Nếu muốn gợi ý kết quả có thể hữu ích cho các xã tương tự, hãy nói những xã đó tương tự ở điểm nào, và để dạng gợi ý cần kiểm chứng, không viết như kết luận.

Đề tài định tính có phạm vi theo cách riêng. Phạm vi không gian vẫn cần, nhưng thay vì "đại diện", bạn mô tả đủ bối cảnh để người đọc tự đánh giá kết quả có liên quan tới nơi của họ không. Mô tả bối cảnh kỹ là cách đề tài định tính "mở rộng" một cách trung thực.

Viết phạm vi trong một buổi tối

Thứ tự này giúp bạn không phải sửa đi sửa lại:

  1. Viết lớp nội dung trước, vì nó quyết định hai lớp kia. Ghi cả một câu "đề tài không xét…" để chặn trước câu hỏi lấn sang khía cạnh khác.
  2. Viết lớp không gian, nêu tên đơn vị theo cách chung trong bản nộp công khai nếu đơn vị không muốn lộ tên. Cách gọi ẩn danh địa bàn thì bàn với người hướng dẫn và theo quy định của trường.
  3. Tách hai dòng thời gian: thời gian của dữ liệu và thời gian khảo sát. Mỗi dòng một câu lý do.
  4. Thêm dòng người trả lời nếu khoa không có mục khách thể khảo sát riêng.
  5. Đọc lại tên đề tài và mục tiêu: chữ nào chỉ địa bàn, thời gian phải khớp với phạm vi vừa viết.
  6. Ghi lại những gì đã bỏ ra khỏi phạm vi vào một trang riêng. Đó là nguyên liệu cho mục hướng nghiên cứu tiếp theo ở cuối luận văn.

Kiểm hướng dẫn của trường ở hai điểm: phạm vi có phải là một mục riêng không, và việc nêu tên đơn vị, địa bàn thật trong bản nộp có quy định gì không. Hai điểm này mỗi nơi một khác.

Câu hỏi thường gặp

Phạm vi nghiên cứu và giới hạn nghiên cứu có phải là một?

Nhiều mẫu đề cương dùng hai cụm này thay nhau, đều chỉ đường biên bạn chủ động chọn. Nhưng hạn chế của nghiên cứu, phần viết cuối luận văn, là chuyện khác: đó là những chỗ thiết kế hoặc thực địa chưa làm được. Đừng chép mục phạm vi xuống làm mục hạn chế, hai phần trả lời hai câu hỏi khác nhau.

Có nên ghi tên thật của xã, công ty, bệnh viện trong phạm vi không?

Tuỳ quy định của trường và sự đồng ý của đơn vị. Có đơn vị cho phép nêu tên, có đơn vị yêu cầu ẩn danh, nhất là khi kết quả có thể ảnh hưởng tới uy tín của họ. Khi ẩn danh, mô tả đủ đặc điểm của địa bàn để người đọc hiểu bối cảnh mà không nhận ra đơn vị.

Phạm vi thời gian của số liệu thứ cấp nên lấy mấy năm?

Không có số năm chung. Khoảng thời gian do câu hỏi quyết định: muốn thấy xu hướng thì cần đủ nhiều kỳ, muốn so trước và sau một thay đổi thì cần cả hai phía của mốc đó. Cộng thêm điều kiện thực tế là sổ sách còn lưu được bao lâu. Ghi lý do chọn khoảng đó trong đề cương.

Đã duyệt đề cương rồi mới muốn mở rộng phạm vi thì làm sao?

Bàn với người hướng dẫn trước, cân nhắc thời gian còn lại, rồi làm theo thủ tục điều chỉnh của trường nếu việc mở rộng làm đổi tên đề hay mục tiêu. Mở rộng âm thầm khiến chương phương pháp lệch với đề cương đã duyệt, và hội đồng thường nhận ra.

Đề tài khảo sát trực tuyến thì phạm vi không gian viết thế nào?

Khảo sát trực tuyến vẫn có phạm vi không gian, chỉ là nó nằm ở tiêu chí người trả lời: ví dụ người đang sống hoặc làm việc ở đâu, từng sử dụng dịch vụ ở đâu. Thêm câu sàng lọc ở đầu phiếu để loại người nằm ngoài biên, và nói rõ trong luận văn rằng mẫu là người tiếp cận được qua kênh trực tuyến.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138