KhaoCuu.comKhảo Cứu
Câu hỏi, mục tiêu và giả thuyết

Luận văn có cần giả thuyết không: quyết định theo loại câu hỏi và thiết kế

Khi nào khoá luận, luận văn cần giả thuyết nghiên cứu và khi nào không: bảng quyết định theo loại câu hỏi, cách viết từ tổng quan, ví dụ đề tài nông nghiệp giả định.

A young Vietnamese agriculture student in a cap talking with an older farmer at the edge of a green rice field, holding a notebook with blank pages, eye level, soft late afternoon light

Luận văn cần giả thuyết khi câu hỏi là so sánh hoặc quan hệ và tổng quan tài liệu cho bạn đủ căn cứ để đoán trước chiều của kết quả; luận văn không cần, hoặc không nên có, giả thuyết khi đề tài chỉ mô tả thực trạng hay khi làm định tính để khám phá cách người trong cuộc trải nghiệm. Việc làm ngay: nhìn từng câu hỏi cụ thể, xếp vào bảng quyết định bên dưới, câu nào rơi vào ô "cần" thì viết một giả thuyết, câu nào rơi vào ô "không cần" thì để trống và ghi lý do.

Có một ngoại lệ phải kiểm trước: một số khoa, nhất là ở khối khoa học giáo dục, có mục "giả thuyết khoa học" bắt buộc trong mẫu đề cương, viết theo dạng "nếu… thì…" cho cả đề tài. Khi mẫu của trường yêu cầu, bạn viết theo mẫu; phần dưới đây giúp bạn viết mục đó có căn cứ thay vì cho đủ thủ tục.

Bảng quyết định: câu hỏi nào cần giả thuyết

Đặt từng câu hỏi cụ thể vào một dòng. Cột cuối là việc bạn ghi vào đề cương.

Loại câu hỏiCần giả thuyết?Lý doGhi vào đề cương
Mô tả thực trạngThường khôngKhông có gì để đoán trước chiều; mục đích là vẽ bức tranhKhông viết giả thuyết cho câu này
So sánh giữa các nhómCó, nếu tổng quan có căn cứTài liệu cho phép đoán nhóm nào cao hơnMột giả thuyết nêu chiều khác biệt
Quan hệ giữa hai yếu tốCó, nếu tổng quan có căn cứLý thuyết hoặc nghiên cứu trước gợi ý chiều liên hệMột giả thuyết nêu chiều liên hệ
Giải thích quá trình (định tính)KhôngMục đích là để dữ liệu dẫn đường, không kiểm một điều đoán trướcGhi rõ đề tài không đặt giả thuyết, nêu câu hỏi định hướng
So sánh hoặc quan hệ nhưng chưa có tài liệuThường khôngĐoán mà không có căn cứ chỉ là cảm tínhĐể dạng câu hỏi khám phá, nói rõ vì sao

Bảng này là nguyên tắc chung trong phương pháp luận, không phải quy định của một trường nào. Nếu mẫu đề cương của khoa bạn đòi giả thuyết cho mọi đề tài, hãy hỏi người hướng dẫn cách viết phù hợp với đề tài mô tả hoặc định tính của mình.

Giả thuyết nghiên cứu khác giả thuyết thống kê ở đâu

Giả thuyết nghiên cứu nói bằng ngôn ngữ của đề tài. Ví dụ với đề tài giả định "Năng suất lúa sau khi đổi giống ở một hợp tác xã": "Các thửa ruộng chuyển sang giống mới cho năng suất bình quân cao hơn các thửa giữ giống cũ trong cùng vụ." Câu này dùng từ của ngành, có chiều, kiểm được bằng dữ liệu thu hoạch.

Giả thuyết thống kê là bản dịch sang ngôn ngữ kiểm định. Đó là cặp giả thuyết không và giả thuyết đối mà phép kiểm định cần. Chúng thuộc chương phân tích và cách viết chi tiết có ở các tài liệu chuyên về kiểm định. Trong đề cương, phần lớn khoa chỉ cần giả thuyết nghiên cứu; đưa ký hiệu thống kê lên mục giả thuyết ở chương một thường làm người đọc rối.

Một giả thuyết, một quan hệ. "Giống mới cho năng suất cao hơn và ít sâu bệnh hơn" là hai giả thuyết, vì có thể đúng vế này mà sai vế kia. Tách ra, đánh số riêng, để ở chương kết quả bạn nói được rõ giả thuyết nào được ủng hộ.

Giả thuyết có căn cứ, không phải mong muốn. Câu "Hộ nông dân sẽ hài lòng với giống mới" là điều hợp tác xã mong. Giả thuyết phải dẫn về được một lý do trong tổng quan: một nghiên cứu trước, một cơ chế đã biết, một quan sát có hệ thống. Ghi lý do ngay dưới mỗi giả thuyết, một hai câu là đủ.

Tình huống: Minh có nên đặt giả thuyết cho đề tài đổi giống lúa không

Minh, sinh viên năm cuối ngành nông học, làm đề tài giả định về năng suất lúa sau khi hợp tác xã đổi giống. Bản nháp có năm giả thuyết, trong đó có "Nông dân thấy giống mới tốt hơn" và "Thời tiết ảnh hưởng đến năng suất". Người hướng dẫn hỏi: "Em kiểm những câu này bằng dữ liệu nào?" Minh rà lại từng câu:

  • Câu hỏi 1 mô tả năng suất của các thửa theo giống: không đặt giả thuyết, chỉ mô tả.
  • Câu hỏi 2 so sánh năng suất thửa giống mới và giống cũ cùng vụ: giữ một giả thuyết có chiều, căn cứ là đặc tính giống được công bố trong tài liệu kỹ thuật mà Minh đã đọc.
  • Câu hỏi 3 về liên hệ giữa lượng phân bón và năng suất ở thửa giống mới: tổng quan có tài liệu nói chiều liên hệ không tuyến tính, nên Minh viết giả thuyết có điều kiện: năng suất tăng theo lượng phân tới một mức rồi chững lại. Nếu tài liệu chưa đủ chắc, câu này để dạng câu hỏi mở.
  • "Nông dân thấy giống mới tốt hơn" chuyển thành câu hỏi định tính cho phần phỏng vấn, không đặt giả thuyết.
  • "Thời tiết ảnh hưởng đến năng suất" bỏ khỏi giả thuyết vì cả hợp tác xã chịu cùng thời tiết trong một vụ; đưa vào phần phương pháp như một điều kiện được giữ giống nhau giữa các thửa.

Kết quả: từ năm giả thuyết còn hai, mỗi cái có căn cứ ghi rõ. Đề cương ngắn đi mà vững hơn. Bước tiếp theo của Minh là kiểm xem sổ ghi chép của hợp tác xã có đủ dữ liệu năng suất theo từng thửa không; nếu không, giả thuyết 2 phải đổi cách thu dữ liệu ngay từ giờ.

Viết giả thuyết từ tổng quan, theo ba bước

Bước một, tìm trong ma trận tổng quan những tài liệu trả lời gần đúng câu hỏi của bạn và ghi kết quả của họ theo chiều: nhóm nào cao hơn, yếu tố nào đi cùng tăng hay giảm. Nếu các tài liệu cho kết quả trái chiều nhau, đó là dấu hiệu nên để câu hỏi mở hoặc nêu rõ bạn chọn theo hướng nào và vì sao.

Bước hai, viết giả thuyết bằng khái niệm của đề tài mình, đúng đối tượng và phạm vi của mình. Đừng chép nguyên giả thuyết của nghiên cứu khác sang; bối cảnh khác thì căn cứ phải được giải thích lại.

Bước ba, ghi ngay dưới giả thuyết một câu căn cứ, ví dụ: "Căn cứ: đặc tính chịu phèn của giống mới và kết quả các thử nghiệm đồng ruộng được tổng hợp ở mục 2.3." Câu này giúp hội đồng thấy giả thuyết mọc ra từ đâu, và giúp chính bạn ở chương bàn luận khi kết quả không như dự đoán.

Quan trọng nhất: giả thuyết viết và nộp trước khi thu số liệu. Viết lại giả thuyết sau khi thấy kết quả, rồi trình bày như thể đã dự đoán từ đầu, là làm sai lệch nghiên cứu. Kết quả không ủng hộ giả thuyết không phải là thất bại của luận văn; đó là một kết quả cần bàn luận trung thực.

Đề tài định tính: thay giả thuyết bằng gì

Đề tài định tính khám phá cách người tham gia trải nghiệm, hiểu và hành động. Đặt giả thuyết trước dễ làm người phỏng vấn nghe lệch, chỉ bắt những câu khớp với điều đã đoán. Vì vậy phần lớn tài liệu phương pháp khuyên không đặt giả thuyết cho loại đề tài này, mà nêu câu hỏi nghiên cứu mở và các câu hỏi định hướng.

Nếu mẫu đề cương bắt buộc có mục giả thuyết, một cách viết trung thực là: "Đề tài theo hướng định tính, không đặt giả thuyết kiểm định. Đề tài được định hướng bởi các câu hỏi…" rồi liệt kê. Một số người hướng dẫn chấp nhận "giả định làm việc" — điều người nghiên cứu tạm tin khi bắt đầu, ghi rõ để tự soi lại trong quá trình phân tích. Cách gọi này khác nhau theo khoa, nên hỏi trước khi dùng.

Với đề tài kết hợp, giả thuyết chỉ gắn với phần định lượng. Phần định tính giữ câu hỏi mở. Ghi rõ ranh giới này trong đề cương để hội đồng không hỏi "sao phần phỏng vấn không kiểm giả thuyết".

Giả thuyết đi qua những chương nào của luận văn

Một giả thuyết đã viết ở đề cương sẽ xuất hiện lại nhiều lần. Bảng dưới giúp bạn biết trước mỗi chương phải làm gì với nó, dùng ví dụ giả thuyết so sánh năng suất của Minh.

ChươngViệc phải làm với giả thuyếtVí dụ điền sẵn
Mở đầuNêu giả thuyết, đánh số, một câu căn cứGT1: thửa giống mới có năng suất bình quân cao hơn thửa giống cũ cùng vụ
Tổng quanTrình bày đủ tài liệu làm căn cứ, kể cả tài liệu cho kết quả trái chiềuMục về đặc tính giống và các thử nghiệm đồng ruộng
Phương phápNói rõ biến nào đo khái niệm trong giả thuyết, dữ liệu lấy từ đâu, kiểm bằng hướng phân tích nàoNăng suất theo thửa từ sổ thu hoạch, cân lại mẫu ở một số thửa
Kết quảTrình bày kết quả theo từng giả thuyết, nói rõ được ủng hộ hay khôngKết quả so sánh năng suất hai nhóm thửa, kèm số liệu
Bàn luậnGiải thích vì sao kết quả khớp hoặc không khớp, đối chiếu với căn cứ ban đầuNếu chênh lệch nhỏ hơn dự đoán: xem lại điều kiện nước, thời điểm cấy

Nếu một giả thuyết không đi được qua đủ năm chương này, thường là vì nó không có dữ liệu ở chương phương pháp hoặc không có căn cứ ở chương tổng quan. Phát hiện ở đề cương thì sửa nhẹ nhàng; phát hiện ở chương kết quả thì phải giải trình.

Những thứ không cần làm ở bước này

Người mới hay tốn công ở những chỗ sau, trong khi chúng không làm đề cương tốt hơn:

  • Viết giả thuyết cho mọi câu hỏi chỉ để "đủ bộ". Giả thuyết cho câu mô tả thường thành câu đoán con số, không có căn cứ và không kiểm được theo nghĩa nào.
  • Viết cả giả thuyết không lẫn giả thuyết đối ở chương một khi mẫu của trường không yêu cầu. Để phần đó cho chương phân tích.
  • Viết giả thuyết "an toàn" kiểu "có thể có mối liên hệ giữa…". Giả thuyết không nêu chiều thì gần như không bao giờ sai, nên cũng không nói được gì.
  • Đặt nhiều giả thuyết phụ cho mỗi biến nhân khẩu như giới tính, tuổi, thu nhập. Nếu những so sánh đó chỉ mang tính mô tả mẫu, trình bày ở chương kết quả mà không cần giả thuyết riêng.
  • Đổi giả thuyết sau buổi duyệt đề cương mà không ghi lại. Mọi thay đổi trước khi thu số liệu đều hợp lệ, miễn là có ghi chép và người hướng dẫn biết.

Tuần này: lập bảng quyết định cho đề tài của bạn, viết giả thuyết cho các dòng "cần", ghi một câu căn cứ dưới mỗi giả thuyết, và đối chiếu với mẫu đề cương của khoa xem mục giả thuyết được yêu cầu ở dạng nào.

Câu hỏi thường gặp

Giả thuyết khoa học trong luận văn giáo dục có khác giả thuyết nghiên cứu không?

Ở một số khoa thuộc khối giáo dục, "giả thuyết khoa học" là một mục bắt buộc viết cho cả đề tài, thường dạng nếu áp dụng biện pháp này thì kết quả học tập sẽ thay đổi thế nào. Về bản chất nó vẫn là một dự đoán có căn cứ. Cách gọi và hình thức theo mẫu của khoa, nên bạn xem quy định trước khi viết.

Kết quả không ủng hộ giả thuyết thì luận văn có bị đánh giá thấp không?

Một kết quả không ủng hộ giả thuyết vẫn là kết quả có giá trị nếu thiết kế và dữ liệu đúng. Việc của bạn là trình bày trung thực, rồi ở phần bàn luận phân tích vì sao có thể khác với dự đoán, đối chiếu với tài liệu. Hội đồng thường hỏi kỹ hơn ở những chỗ này, không phải vì nó sai.

Có được đặt giả thuyết mà không có tài liệu nào làm căn cứ không?

Được nếu bạn có căn cứ khác như một cơ chế đã biết hoặc quan sát có hệ thống ở nơi làm việc, và ghi rõ căn cứ đó. Nếu không có căn cứ nào ngoài cảm giác, nên để dạng câu hỏi khám phá thay vì giả thuyết, vì dự đoán không có lý do sẽ khó bàn luận khi có kết quả.

Một luận văn nên có bao nhiêu giả thuyết?

Không có con số chung. Số giả thuyết đi theo số câu hỏi so sánh và quan hệ có căn cứ trong đề tài, thường là vài giả thuyết chứ không phải hàng chục. Mỗi giả thuyết thêm vào là thêm một kết quả phải trình bày và bàn luận, nên chỉ giữ những cái trả lời trực tiếp câu hỏi nghiên cứu.

Đề tài mô tả thực trạng có bị hội đồng hỏi vì sao không có giả thuyết không?

Có thể bị hỏi, và câu trả lời đúng là đề tài mô tả nhằm vẽ bức tranh hiện trạng nên không có chiều nào để dự đoán trước. Nếu ghi sẵn một câu giải thích trong đề cương, ví dụ đề tài mô tả không đặt giả thuyết kiểm định, câu hỏi này thường được giải quyết ngay khi đọc.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138