KhaoCuu.comKhảo Cứu
Viết các chương và bảo vệ

Kết quả và bàn luận trong luận văn: câu nào đặt ở chương nào

Phân biệt câu kết quả với câu bàn luận bằng một bảng phân loại, năm hiểu lầm hay gặp và khung năm bước cho một đoạn bàn luận, với đề tài giả định về rửa tay ở chợ.

Three students in a university study room sorting loose blank pages into two piles on a round table, mid-shot, natural light, warm amber accents

Câu kết quả nói dữ liệu cho thấy gì; câu bàn luận nói điều đó nghĩa là gì, khớp hay khác với những gì người khác đã tìm ra, và vì sao có thể như vậy. Một câu có chữ "điều này cho thấy", "có thể do", "tương đồng với" là câu bàn luận và không nên nằm giữa chương kết quả. Việc làm ngay: in chương kết quả nháp, tô màu mọi câu giải thích hay so sánh với tài liệu, rồi chuyển chúng sang bàn luận.

Tách như vậy không phải chuyện hình thức. Người đọc cần biết đâu là cái bạn thấy và đâu là cái bạn nghĩ về cái đã thấy, để tự đánh giá. Khi trường gộp kết quả và bàn luận thành một chương, ranh giới vẫn giữ — chỉ là nằm trong từng tiểu mục. Bài dùng đề tài giả định ngành y tế công cộng: "Thực hành rửa tay của người bán hàng ở một chợ", kết hợp quan sát theo bảng kiểm và phỏng vấn ngắn.

Bảng phân loại câu: kết quả hay bàn luận

Mỗi dòng là một câu có thể xuất hiện trong luận văn của đề tài giả định. Đọc cột thứ hai trước khi xem đáp án, rồi dùng chính bảng này để soát chương của mình.

Câu mẫuLoạiĐặt ở đâu
Trong các lần quan sát, người bán thực phẩm chín ít khi rửa tay giữa lúc cầm tiền và lúc cầm thực phẩm.Kết quả — mô tả điều đếm đượcChương kết quả
Người bán nói nước ở vòi chung hay yếu vào giờ đông khách.Kết quả — điều người tham gia kểChương kết quả (kèm trích ngắn nếu cần)
Điều này cho thấy hạ tầng nước có thể là rào cản lớn hơn hiểu biết.Bàn luận — diễn giảiChương bàn luận
Kết quả này tương đồng với các nghiên cứu ở chợ truyền thống đã đọc.Bàn luận — đối chiếuChương bàn luận
Do chỉ quan sát vào giờ cao điểm, tần suất rửa tay ghi nhận có thể thấp hơn mức chung cả ngày.Bàn luận — giới hạnChương bàn luận hoặc mục giới hạn
Ban quản lý chợ nên bố trí thêm điểm rửa tay.Kiến nghịChương kết luận – kiến nghị

Câu thứ hai hay gây phân vân: lời người tham gia kể vẫn là dữ liệu, nên thuộc kết quả. Chỉ khi bạn đưa ra ý kiến của mình về lời kể đó ("lời kể này phản ánh…"), câu mới chuyển sang bàn luận. Câu thứ năm thuộc bàn luận vì nó là suy xét của người nghiên cứu về dữ liệu, không phải dữ liệu.

Năm hiểu lầm và cách hiểu đúng

Hiểu lầm: chương kết quả chỉ cần dán bảng và hình. Hiểu đúng: mỗi bảng cần vài câu dẫn người đọc tới điểm chính — con số nào đáng chú ý, khác biệt nào nổi lên. Mô tả điểm chính là việc của chương kết quả; giải thích vì sao có điểm đó là việc của bàn luận.

Hiểu lầm: bàn luận là nhắc lại kết quả bằng lời khác. Hiểu đúng: bàn luận bắt đầu bằng một câu nhắc gọn kết quả, rồi dành phần lớn chữ để đối chiếu với tổng quan, đưa ra các cách giải thích khả dĩ, và nói mức độ tin cậy của cách giải thích đó.

Hiểu lầm: kết quả khác tài liệu thì nên lờ đi. Hiểu đúng: kết quả khác tài liệu là chỗ đáng bàn nhất. Có thể do bối cảnh khác, đo khác, mẫu khác. Giấu đi vừa thiếu trung thực vừa bỏ mất phần có giá trị nhất của luận văn.

Hiểu lầm: bàn luận được đưa thêm tài liệu hoàn toàn mới. Hiểu đúng: được, nếu cần để giải thích một kết quả bất ngờ. Nhưng nếu phần lớn tài liệu dùng ở bàn luận chưa từng xuất hiện ở tổng quan, nên bổ sung chúng vào chương tổng quan để mạch không bị đứt.

Hiểu lầm: kết quả không như giả thuyết là luận văn hỏng. Hiểu đúng: kết quả không ủng hộ giả thuyết vẫn là kết quả. Viết nó đúng như dữ liệu cho thấy rồi bàn vì sao. Sửa dữ liệu, bỏ quan sát hay đổi giả thuyết sau khi thấy kết quả để cho khớp là gian lận.

Khung năm bước cho một đoạn bàn luận

Mỗi kết quả chính đáng một đoạn hoặc một tiểu mục bàn luận. Khung dưới đây áp cho kết quả "người bán ít rửa tay sau khi cầm tiền":

  1. Nhắc kết quả trong một câu. "Người bán thực phẩm chín ít khi rửa tay giữa lúc cầm tiền và lúc cầm thực phẩm, nhất là giờ đông khách."
  2. Đối chiếu với tổng quan. Khớp hay khác với những gì tài liệu đã đọc mô tả, ở điểm nào; ghi nguồn theo quy định của trường.
  3. Đưa ra cách giải thích khả dĩ, dựa vào dữ liệu của chính mình. Lời kể về nước yếu giờ cao điểm, khách đứng chờ, người bán làm một mình — đều đã có ở chương kết quả.
  4. Nói mức độ chắc chắn. Quan sát ở một chợ, vào một khung giờ, nên đây là cách giải thích hợp lý chứ chưa phải kết luận về nguyên nhân.
  5. Nêu hàm ý. Điều này gợi ý gì cho can thiệp hoặc cho nghiên cứu sau — viết ngắn, phần kiến nghị cụ thể để chương kết luận.

Bước 3 là chỗ hay sai nhất: người viết đưa ra lời giải thích không có trong dữ liệu ("có lẽ do người bán thiếu ý thức") rồi viết như sự thật. Lời giải thích nào không dựa vào dữ liệu thì phải nói rõ là suy đoán, và hỏi mình có cần nó không.

Tình huống: chương kết quả đầy chữ "điều này cho thấy"

Lan, sinh viên y tế công cộng, làm đúng đề tài giả định trên. Chương kết quả nháp của Lan dài, mỗi bảng đi kèm ba bốn câu giải thích và một hai trích dẫn tài liệu. Chương bàn luận chỉ có hai trang, gần như nhắc lại kết quả. Người hướng dẫn nhận xét: "Kết quả và bàn luận lẫn vào nhau; chương bàn luận chưa bàn gì."

Lan in chương kết quả, dùng hai màu bút: màu vàng cho câu mô tả dữ liệu, màu xanh cho câu giải thích, so sánh tài liệu, đánh giá. Gần một nửa số câu là màu xanh. Lan cắt toàn bộ câu xanh ra một tệp riêng, xếp chúng theo kết quả mà chúng bàn tới. Chương kết quả còn lại ngắn hơn nhưng sạch: mỗi tiểu mục trả lời một câu hỏi cụ thể, mỗi bảng có câu dẫn tới điểm chính.

Tệp câu xanh trở thành bộ khung của chương bàn luận. Lan viết mỗi nhóm thành một đoạn theo năm bước, bổ sung phần đối chiếu còn thiếu, và phát hiện một kết quả — người bán rau rửa tay thường hơn người bán đồ chín — chưa được bàn ở đâu cả dù nó trái với điều Lan dự đoán. Đó trở thành đoạn bàn luận dài nhất và được người hướng dẫn khen là có ý.

Bước tiếp theo của Lan: đối chiếu các câu hỏi cụ thể ở chương mở đầu với tiêu đề tiểu mục chương kết quả và chương bàn luận, để ba nơi dùng cùng một thứ tự.

Khi trường gộp kết quả và bàn luận thành một chương

Một số mẫu trình bày gộp "Kết quả và thảo luận" thành một chương, nhất là ở các ngành kỹ thuật, nông nghiệp, hoặc ở bậc khoá luận cử nhân. Khi đó vẫn có hai cách tổ chức. Cách thứ nhất: mỗi tiểu mục ứng một câu hỏi, trong đó trình bày kết quả trước rồi bàn luận ngay sau, ngăn bằng một câu chuyển như "So với các nghiên cứu đã tổng quan…". Cách thứ hai: nửa đầu chương trình bày toàn bộ kết quả, nửa sau bàn luận chung.

Cách thứ nhất hợp với đề tài có nhiều câu hỏi độc lập; cách thứ hai hợp khi các kết quả cần được bàn cùng nhau mới ra ý. Dù chọn cách nào, câu mô tả dữ liệu và câu diễn giải vẫn không trộn trong một câu. Một câu như "Tần suất rửa tay thấp, có lẽ do thiếu nước" nên tách thành hai: một câu nêu tần suất, một câu nêu cách giải thích kèm căn cứ.

Với đề tài định tính, ranh giới mềm hơn vì việc đặt tên chủ đề đã là một bước diễn giải. Dù vậy, vẫn nên phân biệt phần trình bày chủ đề kèm bằng chứng từ dữ liệu với phần đặt chủ đề đó cạnh tài liệu và lý thuyết. Nhiều luận văn định tính dành một chương riêng cho bàn luận dù mẫu cho phép gộp.

Không chắc mẫu của trường cho phép cách nào thì đọc lại hướng dẫn trình bày, xem vài luận văn đã bảo vệ cùng ngành ở thư viện trường để tham khảo cấu trúc (chỉ tham khảo cấu trúc), và hỏi người hướng dẫn trước khi viết lại.

Việc tuần này, và những thứ chưa cần làm

Nếu bạn đang có bản nháp chương kết quả, có thể tách xong trong một tuần mà không cần viết thêm nhiều chữ mới:

  • Ngày một: in chương kết quả, tô hai màu như Lan, đếm sơ bộ tỉ lệ câu diễn giải. Nhiều câu xanh không có nghĩa là viết dở; đó chỉ là chất liệu bàn luận đang để nhầm chỗ.
  • Ngày hai: cắt câu xanh sang tệp riêng, gắn mỗi câu với kết quả nó bàn tới bằng số tiểu mục.
  • Ngày ba: viết lại câu dẫn cho từng bảng, hình ở chương kết quả — mỗi bảng một đến ba câu chỉ ra điểm chính.
  • Ngày bốn và năm: dựng chương bàn luận theo khung năm bước, mỗi kết quả chính một đoạn; đánh dấu chỗ thiếu tài liệu đối chiếu.
  • Cuối tuần: quay lại chương tổng quan, bổ sung tài liệu mà bàn luận cần; gửi hai chương cho người hướng dẫn kèm câu hỏi "cách tách như vậy đã đúng mẫu của khoa chưa".

Chưa cần làm: chỉnh định dạng bảng, đánh số hình, chau chuốt câu chữ. Cũng chưa cần viết lại chương kết luận — để sau khi bàn luận ổn, vì kết luận lấy ý từ cả hai chương này. Không cần chạy thêm phân tích mới chỉ để có thêm thứ để bàn; nếu thật sự thấy thiếu một phân tích trả lời câu hỏi đã đặt, trao đổi với người hướng dẫn trước, và nhớ ghi lại phân tích đó là bổ sung sau, không trộn lẫn với kế hoạch ban đầu.

Câu hỏi thường gặp

Chương kết quả có được trích dẫn tài liệu không?

Nên hạn chế. Chương kết quả trình bày dữ liệu của chính bạn; việc so sánh với tài liệu thuộc bàn luận. Ngoại lệ là khi cần ghi nguồn cho một thang đo, một cách phân loại hay một chuẩn đối chiếu đã dùng để trình bày kết quả, khi đó ghi nguồn ngắn gọn theo quy định của trường.

Bàn luận nên dài hơn hay ngắn hơn kết quả?

Không có tỉ lệ cố định. Chương bàn luận ngắn tới mức chỉ nhắc lại kết quả là dấu hiệu thiếu đối chiếu và giải thích. Ngược lại, bàn luận dài mà không bám vào kết quả nào là đang viết thêm tổng quan. Mỗi kết quả chính có một đoạn bàn luận là mức hợp lý để bắt đầu.

Kết quả không giống bất kỳ tài liệu nào thì bàn luận thế nào?

Nói rõ kết quả khác tài liệu ở điểm nào, rồi xét các cách giải thích khả dĩ: bối cảnh khác, cách đo khác, mẫu khác, hoặc chính nghiên cứu của bạn có giới hạn. Kết quả khác biệt viết trung thực thường là phần có giá trị của luận văn, không phải điểm yếu cần giấu.

Có được nêu ý kiến cá nhân trong phần bàn luận không?

Bàn luận là nơi bạn đưa ra cách hiểu của mình về dữ liệu, nhưng mỗi cách hiểu cần căn cứ: dữ liệu của bạn, tài liệu đã đọc, hoặc lý thuyết đã dùng. Ý kiến không có căn cứ nên ghi rõ là suy đoán hoặc bỏ đi. Tránh giọng phán xét người tham gia.

Câu kiến nghị có được để trong phần bàn luận không?

Bàn luận có thể nêu hàm ý chung của kết quả, nhưng kiến nghị cụ thể ai cần làm gì nên để ở chương kết luận và kiến nghị. Làm vậy giúp người đọc tìm thấy kiến nghị ở một chỗ và giúp bạn kiểm tra mỗi kiến nghị có dựa trên kết quả nào.

Làm sao tự kiểm chương kết quả đã sạch câu bàn luận chưa?

Tìm trong chương các cụm như điều này cho thấy, có thể do, chứng tỏ, phù hợp với, tương đồng với, trái với nghiên cứu. Mỗi chỗ xuất hiện là một ứng viên cần chuyển sang bàn luận. Sau đó đọc lại mỗi bảng xem đã có câu dẫn tới điểm chính hay chưa.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138