KhaoCuu.comKhảo Cứu
Viết các chương và bảo vệ

Dàn ý luận văn: bảng chương – câu hỏi và thứ tự viết từng chương

Lập dàn ý cả quyển bằng một bảng chương – câu hỏi – nội dung – ước độ dài, rồi viết theo thứ tự phương pháp trước, mở đầu sau để mạch lập luận không đứt.

Two graduate students arranging blank index cards in long rows across a library table, camera at a low side angle, soft morning daylight, teal and amber tones

Dàn ý luận văn tốt không phải là mục lục viết sớm, mà là một bảng cho biết mỗi chương trả lời câu hỏi nghiên cứu nào, chứa nội dung gì và dài chừng bao nhiêu so với cả quyển. Tối nay bạn có thể kẻ một bảng bốn cột (chương – câu hỏi trả lời – nội dung chính – ước độ dài), điền từ đề cương đã duyệt, rồi đánh dấu chương nào viết trước.

Về thứ tự viết, cách ít phải làm lại nhất với đa số đề tài là: chương phương pháp trước, rồi kết quả, bàn luận, kết luận, sau đó mới quay lại sửa tổng quan và viết chương mở đầu. Lý do đơn giản: mở đầu hứa hẹn điều mà các chương sau phải trả, nên viết nó khi đã biết mình trả được gì. Số chương, tên chương và trật tự trình bày thì theo mẫu của trường bạn.

Dàn ý cả quyển để làm gì, khác mục lục ở chỗ nào

Mục lục chỉ là danh sách tiêu đề kèm số trang, sinh ra sau khi viết xong. Dàn ý cả quyển là công cụ làm việc, sinh ra trước khi viết: nó buộc bạn trả lời câu hỏi "chương này có mặt để làm gì?". Một chương không trả lời câu hỏi nghiên cứu nào, không cung cấp nền cho câu trả lời, cũng không giải thích cách mình tìm câu trả lời, thì hoặc là thừa, hoặc là đang đặt sai chỗ.

Ở bước này bạn thường đã có đề cương được duyệt, đã thu xong hoặc gần xong dữ liệu. Đề cương cho bạn câu hỏi, mục tiêu, phương pháp dự kiến; dữ liệu cho bạn biết thực tế trả lời được tới đâu. Dàn ý là chỗ hai thứ đó gặp nhau. Nếu dữ liệu chỉ trả lời được hai trên ba câu hỏi cụ thể, dàn ý sẽ lộ ra ngay — tốt hơn nhiều so với phát hiện khi đã viết xong chương bốn.

Dàn ý cũng là thứ đem đi trao đổi với người hướng dẫn rẻ nhất. Đọc một bảng một trang mất năm phút; đọc một chương bốn mươi trang mất cả buổi. Người hướng dẫn bận sẽ góp ý dàn ý nhanh và trúng hơn, và bạn tránh được kiểu góp ý muộn "chương này nên bỏ" sau khi đã viết xong nó.

Một lưu ý về tên gọi: có khoa gọi là "kết cấu luận văn", có nơi gọi "bố cục" hay "khung luận văn". Cách gọi khác nhau, việc cần làm như nhau: mỗi chương phải có lý do tồn tại gắn với câu hỏi.

Khung bảng dàn ý: điền sẵn với một đề tài giả định

Dưới đây là bảng dàn ý cho đề tài giả định ngành kinh tế: "Ảnh hưởng của làm thêm đến thời gian tự học của sinh viên năm hai". Đề tài có ba câu hỏi cụ thể: (1) sinh viên làm thêm bao nhiêu giờ mỗi tuần, làm loại việc gì; (2) thời gian tự học khác nhau thế nào giữa nhóm làm thêm nhiều, ít và không làm; (3) sinh viên tự sắp xếp việc học ra sao khi làm thêm. Cột ước độ dài là tỉ lệ tự đặt để cân đối, không phải quy định.

ChươngCâu hỏi trả lờiNội dung chínhƯớc độ dài (tự đặt)
Mở đầuVì sao hỏi chuyện này; hỏi gìBối cảnh, vấn đề, câu hỏi – mục tiêu, đối tượng – phạm vi, đóng góp dự kiếnkhoảng một phần mười
Tổng quan và cơ sở lý thuyếtNgười khác đã biết gì; mình dựa vào khung nàoBa nhóm chủ đề: thời gian của sinh viên, làm thêm và học tập, cách đo thời gian tự học; khoảng trống; khung khái niệmkhoảng một phần tư
Phương phápMình tìm câu trả lời bằng cách nàoThiết kế cắt ngang kết hợp phỏng vấn ngắn; mẫu; bảng hỏi; nhật ký thời gian; cách phân tích; đạo đứckhoảng một phần sáu
Kết quảCâu hỏi 1, 2, 3Mô tả mẫu; giờ làm thêm theo loại việc; so sánh thời gian tự học ba nhóm; các cách sắp xếp việc học từ phỏng vấnkhoảng một phần tư
Bàn luậnKết quả nghĩa là gìĐối chiếu từng kết quả với tổng quan; giải thích khả dĩ; giới hạn của mẫukhoảng một phần tám
Kết luận và kiến nghịTrả lời gọn ba câu hỏiBa câu kết luận ứng ba câu hỏi; kiến nghị cho sinh viên, phòng công tác sinh viên; hướng nghiên cứu tiếpkhoảng một phần mười

Đọc lại bảng theo cột thứ hai: câu hỏi 1, 2, 3 đều có chương trả lời, chương kết luận nhắc lại đủ ba. Nếu một câu hỏi không xuất hiện ở cột này, hoặc xuất hiện ở chương kết quả nhưng biến mất ở kết luận, đó là lỗ hổng cần vá ngay trên dàn ý. Ở mức chi tiết hơn, mỗi ô "nội dung chính" có thể tách thành các tiểu mục cấp hai, mỗi tiểu mục một câu mô tả ý chính sẽ nói.

Viết chương nào trước: một thứ tự ít phải làm lại

Không có thứ tự bắt buộc, nhưng với đa số khoá luận, luận văn có dữ liệu thực nghiệm, trình tự dưới đây giúp mỗi chương viết sau dựa được vào chương viết trước:

  1. Chương phương pháp. Bạn vừa làm xong, nhớ rõ nhất: đã chọn mẫu thế nào, phát phiếu ra sao, loại bao nhiêu phiếu và vì sao. Viết ngay kẻo quên chi tiết.
  2. Chương kết quả. Viết từ bảng, hình và ghi chép phân tích. Viết theo thứ tự câu hỏi cụ thể, không theo thứ tự mình chạy phép tính.
  3. Chương bàn luận. Đặt từng kết quả cạnh những gì tổng quan đã nói. Lúc này bạn sẽ thấy chương tổng quan thiếu chỗ nào.
  4. Quay lại sửa tổng quan. Bổ sung tài liệu mà phần bàn luận cần đối chiếu, bỏ bớt đoạn không dẫn tới đâu.
  5. Kết luận và kiến nghị. Ngắn, trả lời thẳng từng câu hỏi.
  6. Chương mở đầu. Viết lại từ phần đề cương, chỉnh để hứa đúng những gì các chương sau đã trả.
  7. Tóm tắt, lời cam đoan, danh mục, phụ lục. Làm sau cùng theo mẫu của trường.

Nếu đề tài là nghiên cứu lý thuyết hoặc tổng quan hệ thống, thứ tự sẽ khác: chương khung lý thuyết thường phải viết sớm vì các chương sau dựng trên nó. Học viên vừa đi làm vừa học có thể viết chương tổng quan song song với lúc chờ thu dữ liệu — miễn là chấp nhận sẽ sửa nó ở bước 4.

Tình huống: dàn ý năm chương nhưng có một chương không trả lời câu hỏi nào

Hà, sinh viên năm tư ngành quản trị, làm đề tài giả định "Lý do nhân viên mới nghỉ việc trong năm đầu tại một chuỗi cửa hàng tiện lợi". Dàn ý của Hà gồm: mở đầu; tổng quan; "Tổng quan về chuỗi cửa hàng" (lịch sử, cơ cấu tổ chức, doanh thu); phương pháp; kết quả và kiến nghị. Người hướng dẫn khoanh chương ba và hỏi: chương này trả lời câu hỏi nào?

Hà kẻ bảng bốn cột và thấy ô "câu hỏi trả lời" của chương ba bỏ trống. Lịch sử và doanh thu của chuỗi cửa hàng không giúp trả lời vì sao nhân viên mới nghỉ. Phần có ích thật trong chương ba chỉ là mô tả quy trình tuyển và đào tạo nhân viên mới — đó là bối cảnh để hiểu kết quả. Hà chuyển phần này vào chương phương pháp, mục "bối cảnh nghiên cứu", rút còn hai trang; phần lịch sử và doanh thu bỏ hẳn hoặc gói thành một đoạn ở chương mở đầu.

Hà cũng phát hiện chương kết quả gộp luôn kiến nghị, nên không có chỗ nào đối chiếu kết quả với tổng quan. Dàn ý mới tách "Kết quả" và "Bàn luận" (hoặc hai mục riêng trong một chương nếu mẫu của trường gộp). Bước tiếp theo của Hà: gửi bảng dàn ý mới kèm hai câu hỏi cho người hướng dẫn — "bối cảnh để ở chương phương pháp có hợp không" và "trường có cho tách bàn luận thành chương riêng không" — trước khi viết tiếp.

Những chỗ người hướng dẫn hay gạch trên dàn ý

Chương "thực trạng" đứng riêng, không gắn câu hỏi. Kiểu chương giới thiệu đơn vị, ngành hàng, địa phương dài nhiều trang nhưng không phục vụ lập luận. Bối cảnh cần thiết thì có chỗ ở chương mở đầu hoặc phương pháp; phần còn lại là độn.

Tổng quan chia theo tác giả hoặc theo năm. Dàn ý tiểu mục kiểu "2.1 Các nghiên cứu nước ngoài, 2.2 Các nghiên cứu trong nước" dễ dẫn tới liệt kê. Tiểu mục nên đặt theo chủ đề hoặc theo vấn đề còn tranh luận.

Kết quả sắp theo thứ tự công cụ, không theo câu hỏi. Kết quả "4.1 Thống kê mô tả, 4.2 Bảng chéo, 4.3 Phỏng vấn" khiến người đọc phải tự ghép xem câu hỏi nào được trả lời ở đâu. Sắp theo câu hỏi cụ thể thì việc ghép đã làm sẵn.

Kết luận có ý mới không xuất hiện trước đó. Dàn ý cho thấy điều này rất sớm: nếu ô nội dung của kết luận có thứ không lần về được chương kết quả nào, hoặc bỏ, hoặc bổ sung bằng chứng ở chương kết quả.

Độ dài lệch hẳn. Tổng quan chiếm một nửa quyển trong khi kết quả mỏng là dấu hiệu bạn đọc nhiều mà phân tích ít. Cột ước độ dài giúp thấy lệch trước khi viết, dù con số chỉ là ước lượng của riêng bạn.

Việc làm trong tuần này và chỗ phải xem quy chế

Một tuần là đủ để có dàn ý dùng được, kể cả khi bạn vừa đi làm vừa học:

  • Tối thứ nhất: mở đề cương đã duyệt, chép nguyên văn câu hỏi và mục tiêu cụ thể ra một trang riêng.
  • Tối thứ hai: kẻ bảng bốn cột, điền chương theo mẫu của trường bạn, điền cột câu hỏi trả lời.
  • Tối thứ ba: viết cho mỗi chương ba đến sáu tiểu mục, mỗi tiểu mục một câu nói nó chứa ý gì.
  • Tối thứ tư: đánh dấu chương sẽ viết trước, ghi ngày dự kiến xong bản nháp từng chương lên lịch của mình.
  • Cuối tuần: gửi bảng dàn ý một trang cho người hướng dẫn kèm hai, ba câu hỏi cụ thể.
  • Tìm và đọc mẫu trình bày luận văn của trường, khoa: số chương, tên chương, có tách bàn luận hay không, phần nào bắt buộc (lời cam đoan, danh mục viết tắt, phụ lục).

Cái không cần làm lúc này: chỉnh định dạng, đánh số trang, làm mục lục tự động. Những việc đó làm một lần ở cuối. Dàn ý cũng không cần đẹp; một bảng tính hay một tờ giấy kẻ tay đều được, miễn là cột "câu hỏi trả lời" không có ô trống.

Câu hỏi thường gặp

Dàn ý luận văn có phải nộp cho người hướng dẫn không?

Nhiều nơi không bắt buộc nộp dàn ý như một văn bản riêng, nhưng gửi một bảng dàn ý một trang trước khi viết là cách tiết kiệm thời gian cho cả hai bên. Người hướng dẫn góp ý cấu trúc nhanh hơn nhiều so với góp ý cả chương đã viết. Có bắt buộc hay không thì xem hướng dẫn của khoa bạn.

Luận văn thường có mấy chương?

Số chương phụ thuộc mẫu trình bày của từng trường và loại đề tài. Cấu trúc hay gặp gồm mở đầu, tổng quan, phương pháp, kết quả, bàn luận, kết luận, có nơi gộp kết quả với bàn luận hoặc gộp tổng quan với cơ sở lý thuyết. Hãy đọc quy định của trường bạn rồi điền nội dung vào khung đó, đừng tự thêm bớt chương.

Có nên viết chương mở đầu trước cho có đà không?

Viết nháp chương mở đầu sớm không sai, nhưng hãy coi đó là bản nháp sẽ viết lại. Chương mở đầu hứa hẹn câu hỏi và đóng góp; chỉ khi có kết quả bạn mới biết mình thực sự trả lời được tới đâu. Viết lại ở cuối giúp lời hứa khớp với những gì luận văn làm được.

Tỉ lệ độ dài giữa các chương bao nhiêu là hợp lý?

Không có tỉ lệ chung áp cho mọi đề tài, và trường bạn có thể có quy định về tổng độ dài. Tỉ lệ trong dàn ý chỉ để tự soát: nếu tổng quan dài gấp đôi kết quả, đó là dấu hiệu nên cắt phần liệt kê và đầu tư cho phân tích. Hỏi người hướng dẫn nếu bạn không chắc.

Dàn ý đã duyệt có được thay đổi khi đang viết không?

Được, và thường là phải thay đổi khi dữ liệu cho thấy điều khác dự kiến. Điều quan trọng là thay đổi có lý do và báo cho người hướng dẫn, đặc biệt khi bỏ hoặc thêm một câu hỏi nghiên cứu. Thay đổi lớn so với đề cương đã duyệt có thể cần thủ tục riêng theo quy chế trường.

Đề tài định tính có cần dàn ý kiểu bảng như vậy không?

Có, chỉ khác ở nội dung các ô. Chương kết quả của đề tài định tính thường sắp theo chủ đề rút ra từ dữ liệu, nên cột nội dung sẽ ghi tên chủ đề và câu hỏi mà chủ đề đó soi sáng. Bảng vẫn giúp bạn thấy chủ đề nào chưa gắn với câu hỏi nào.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138