KhaoCuu.comKhảo Cứu
Viết các chương và bảo vệ

Làm việc với người hướng dẫn luận văn: gửi bản nháp kèm câu hỏi, ghi từng góp ý

Nhịp gặp, thư gửi bản nháp kèm câu hỏi, nhật ký góp ý, xử lý góp ý trái nhau và ranh giới góp ý với làm hộ khi làm việc với người hướng dẫn khoá luận, luận văn.

A mentor and a graduate student sitting side by side in a small office, the student pointing at a laptop with a blank screen, over-the-shoulder view, daylight

Làm việc tốt với người hướng dẫn luận văn chủ yếu là làm cho mỗi lần trao đổi ngắn mà trúng: gửi bản nháp kèm vài câu hỏi cụ thể, nói rõ mình cần góp ý loại gì, ghi lại từng góp ý và việc mình đã làm với nó. Việc làm ngay: mở một tệp "nhật ký góp ý" theo mẫu ở dưới, chép vào đó các góp ý đã nhận từ trước tới giờ, kể cả góp ý miệng còn nhớ.

Phần còn lại của bài đi theo dạng hỏi – đáp những tình huống hay gặp: bao lâu gặp một lần, gửi gì, góp ý trái nhau thì làm sao, người hướng dẫn trả lời chậm thì làm sao, và đâu là ranh giới giữa được góp ý với được làm hộ. Quy định cụ thể về số buổi, phiếu theo dõi, xác nhận cho bảo vệ thì mỗi trường một khác; bài chỉ bàn cách làm việc.

Bao lâu gặp một lần, và ai chủ động?

Người chủ động là bạn. Người hướng dẫn thường cùng lúc phụ trách nhiều người, kèm việc giảng dạy và nghiên cứu riêng; họ ít khi tự nhắc từng người. Luận văn là của bạn, lịch gặp cũng nên do bạn đề xuất.

Nhịp gặp hợp lý phụ thuộc giai đoạn. Lúc chọn đề và làm đề cương cần gặp dày hơn vì quyết định lớn liên tục. Lúc thu dữ liệu có thể thưa hơn, chỉ báo tiến độ và hỏi khi gặp sự cố. Lúc viết nên gặp theo từng chương. Một cách thoả thuận đơn giản ngay buổi đầu: "Em xin gửi bản cập nhật mỗi hai tuần, kể cả khi chỉ là vài dòng tiến độ; khi xong một chương em gửi chương và xin hẹn buổi trao đổi." Con số hai tuần là ví dụ — điều chỉnh theo người hướng dẫn và theo kế hoạch của bạn.

Học viên vừa đi làm vừa học hay ngại vì không có tiến độ để báo. Báo "tuần này em chưa làm được gì vì đơn vị dồn việc, tuần sau em dành hai buổi tối cho mục 3.2" vẫn tốt hơn im lặng hai tháng rồi gửi một lúc ba chương. Im lặng dài làm người hướng dẫn không biết bạn đang ở đâu, và góp ý sau đó thường đến muộn khi sửa đã tốn nhiều.

Hãy hỏi ngay từ đầu người hướng dẫn thích nhận tài liệu qua kênh nào, định dạng gì, có muốn bản in không, và thời gian thường cần để đọc một chương. Biết trước giúp bạn lập lịch nộp đúng hạn của trường mà không dồn người hướng dẫn vào tuần cuối.

Gửi bản nháp thế nào để nhận được góp ý trúng?

Một thư gửi kèm bản nháp có năm phần. Ví dụ điền sẵn với đề tài giả định ngành quản trị "Lý do khách hàng doanh nghiệp nhỏ ngừng dùng dịch vụ kế toán thuê ngoài":

  • Gửi gì: "Em gửi bản nháp lần hai chương 4, mục 4.1 đến 4.3. Mục 4.4 em chưa viết xong."
  • Đã sửa gì từ lần trước: "Em đã tách phần bàn luận ra chương 5 theo góp ý ngày trước; bảng 4.2 đã đổi sang sắp theo câu hỏi."
  • Cần góp ý loại gì: "Em xin thầy cô xem cấu trúc và lập luận, chưa cần sửa câu chữ."
  • Câu hỏi cụ thể (tối đa ba): "Một, nhóm khách ngừng vì đổi chủ doanh nghiệp có nên tách thành chủ đề riêng không? Hai, mục 4.3 có quá dài so với các mục khác không? Ba, em có nên đưa trích đoạn phỏng vấn vào phụ lục không?"
  • Hẹn tiếp: "Em dự kiến gửi mục 4.4 vào cuối tuần sau."

Câu "cần góp ý loại gì" quan trọng hơn người ta nghĩ. Bản nháp sớm mà người hướng dẫn sửa từng dấu phẩy là phí thời gian của cả hai; bản gần cuối mà chỉ nhận góp ý cấu trúc là trễ. Đánh số trang, đánh số dòng nếu được, để góp ý chỉ được đúng chỗ. Tên tệp ghi rõ chương và lần sửa, tránh tệp "luanvan_final_final".

Nếu bạn dùng chế độ theo dõi thay đổi của phần mềm soạn thảo, gửi kèm một bản đã chấp nhận hết thay đổi để người hướng dẫn đọc liền mạch, và một bản còn đánh dấu để họ thấy bạn đã sửa những đâu. Khi nhận lại bản có góp ý, đừng xoá chú thích của người hướng dẫn ngay; trả lời ngắn ngay dưới từng chú thích ("đã sửa", "em giữ vì…", "em chưa hiểu ý này") rồi mới gửi lại. Cách này làm vòng sau nhanh hơn nhiều.

Ghi góp ý vào đâu để không sót và không cãi lại chính mình?

Nhật ký góp ý là bảng một dòng cho mỗi góp ý. Nó giúp bạn không quên góp ý miệng, theo dõi việc đã làm, và là chất liệu sẵn cho bảng giải trình nếu sau này cần. Ví dụ điền sẵn:

NgàyNgười góp ý, chươngGóp ý (ghi gần nguyên văn)Mình hiểu làĐã làmTrạng thái
Buổi gặp thứ baNgười hướng dẫn, chương 4"Bảng 4.2 đọc rối, sắp lại theo câu hỏi"Đổi thứ tự dòng theo ba câu hỏi cụ thểĐã sắp lại, thêm câu dẫnXong — chờ xác nhận
Thư phản hồiNgười hướng dẫn, chương 2"Phần lý thuyết còn mỏng"Chưa rõ: thiếu tài liệu hay thiếu liên hệ với đề tài?—Cần hỏi lại
Buổi duyệt đề cươngThành viên hội đồng, phương pháp"Nên thêm nhóm khách đang dùng để so sánh"Thêm phỏng vấn khách đang dùngĐã thêm năm cuộc phỏng vấnXong

Cột "mình hiểu là" là cột quan trọng nhất. Nhiều góp ý ngắn có thể hiểu theo hai cách; ghi cách mình hiểu rồi hỏi lại khi không chắc giúp tránh sửa sai hướng cả tuần. Dòng thứ hai là ví dụ góp ý mơ hồ: thay vì đoán, ghi "cần hỏi lại" và đưa vào câu hỏi của lần gửi tới.

Góp ý trái nhau thì làm sao?

Góp ý trái nhau hay đến từ ba nguồn: người hướng dẫn chính và người đồng hướng dẫn; người hướng dẫn và thành viên hội đồng duyệt đề cương; hoặc chính người hướng dẫn ở hai lần khác nhau. Cả ba đều bình thường, vì mỗi người đọc một phiên bản khác hoặc nhìn từ một góc khác.

Cách xử lý chung: đặt hai góp ý cạnh nhau trong nhật ký, viết ra điểm khác nhau thực sự là gì, rồi đề xuất một cách làm có lý do. Ví dụ thực tế ở đề tài giả định: hội đồng duyệt đề cương muốn thêm nhóm khách đang dùng; sau đó người hướng dẫn nhận xét "mẫu phỏng vấn dàn trải". Hai góp ý này không thật sự mâu thuẫn — có thể giữ nhóm khách đang dùng nhưng chỉ dùng để đối chiếu, không phân tích ngang hàng. Viết đề xuất đó và hỏi: "Em định làm như vậy, thầy cô thấy có hợp không?"

Với người hướng dẫn chính và người đồng hướng dẫn, gửi chung một thư cho cả hai khi hỏi về điểm trái nhau, đừng truyền lời qua lại. Nếu hai người vẫn khác ý, thông thường người hướng dẫn chính quyết định — nhưng cách phân vai cụ thể xem quy chế của trường.

Với góp ý của hội đồng duyệt đề cương, nhiều nơi yêu cầu giải trình đã tiếp thu thế nào. Khi người hướng dẫn khuyên khác góp ý hội đồng, hãy ghi rõ lý do và giữ lại thư trao đổi, để khi bảo vệ bạn giải thích được vì sao không làm theo một góp ý.

Người hướng dẫn trả lời chậm hoặc rất ít thì làm sao?

Đây là ràng buộc thật, không nên coi là chuyện cá nhân. Trước hết kiểm tra phía mình: thư có rõ cần gì không, có gửi quá dài không, có đúng kênh người hướng dẫn hay dùng không. Một thư gửi cả quyển kèm câu "thầy cô góp ý giúp em" khó được trả lời nhanh hơn một thư gửi năm trang kèm hai câu hỏi.

Sau đó nhắc lịch sự sau một khoảng hợp lý, kèm tóm tắt một dòng thư trước. Nếu vẫn không có hồi âm và hạn của trường đang tới gần, đề xuất một cách khác dễ hơn cho người hướng dẫn: gặp mười lăm phút sau giờ dạy, trao đổi qua điện thoại, hoặc chỉ trả lời có hay không cho từng câu hỏi đóng.

Trong lúc chờ, đừng dừng việc. Chuyển sang phần không phụ thuộc vào góp ý đang chờ: làm phụ lục, soát số liệu, đọc thêm tài liệu cho chương bàn luận. Ghi rõ trong nhật ký những phần làm khi chưa có góp ý để biết chỗ nào có thể phải sửa lại.

Nếu tình trạng kéo dài và ảnh hưởng tới tiến độ theo quy định, hãy tìm hiểu kênh hỗ trợ chính thức của khoa — thường là bộ phận đào tạo sau đại học hoặc thư ký khoa — theo quy chế của trường. Làm điều này lịch sự và có ghi chép, không phải để phàn nàn mà để luận văn không bị lỡ hạn.

Ranh giới: được góp ý và được làm hộ khác nhau ở đâu?

Được góp ý: Người hướng dẫn chỉ ra chỗ lập luận hở, gợi ý tài liệu nên đọc, hỏi lại một quyết định phương pháp, khoanh câu khó hiểu, sửa mẫu một đoạn để bạn thấy cách viết rồi tự sửa phần còn lại. Đây là việc bình thường của người hướng dẫn.

Đã vượt ranh giới: Ai đó — người hướng dẫn, bạn bè, người quen, dịch vụ — viết thay cả mục, xử lý số liệu thay mà bạn không hiểu kết quả, hoặc dựng phần phân tích mà bạn không giải thích lại được. Nộp phần đó dưới tên mình là gian lận học thuật, bất kể có trả tiền hay không.

Vì sao ranh giới này quan trọng với chính bạn: Ở buổi bảo vệ, bạn phải giải thích mọi quyết định trong luận văn. Phần không tự làm là phần không trả lời được. Ngoài ra, nhiều trường yêu cầu lời cam đoan về tính tự thực hiện; ký vào đó khi có phần làm hộ là khai sai.

Khi thật sự cần giúp kỹ thuật: Học cách làm từ người biết, tự làm lại trên dữ liệu của mình, ghi công người đã hướng dẫn kỹ thuật trong lời cảm ơn theo quy định trường, và báo người hướng dẫn biết bạn đã nhận hỗ trợ gì.

Câu hỏi thường gặp

Nên gửi bản nháp cho người hướng dẫn khi đã hoàn chỉnh hay khi còn thô?

Nên gửi sớm hơn bạn nghĩ, khi cấu trúc đã rõ nhưng câu chữ còn thô, và nói rõ bạn cần góp ý về cấu trúc. Gửi muộn khi đã chau chuốt dễ dẫn tới phải viết lại nhiều. Ngược lại, đừng gửi ghi chép rời rạc chưa thành đoạn vì người hướng dẫn khó góp ý được gì.

Có nên hỏi người hướng dẫn những câu rất cơ bản không?

Câu cơ bản về quy định, thủ tục thì nên tra quy chế và hỏi thư ký khoa trước. Câu cơ bản về phương pháp thì thử tìm trong giáo trình, sau đó hỏi kèm điều mình đã tìm được và chỗ còn chưa hiểu. Hỏi như vậy cho thấy bạn đã cố và giúp người hướng dẫn trả lời nhanh.

Không đồng ý với góp ý của người hướng dẫn thì có được nói không?

Được, và nên nói khi bạn có lý do dựa trên dữ liệu hoặc tài liệu. Trình bày ngắn gọn lý do, đề xuất cách làm của mình, và hỏi ý kiến. Nhiều người hướng dẫn đánh giá cao học viên biết bảo vệ quyết định có căn cứ. Ghi lại trao đổi trong nhật ký góp ý.

Người hướng dẫn sửa trực tiếp vào bài thì có phải là làm hộ không?

Sửa mẫu một đoạn để bạn thấy cách viết, hoặc sửa lỗi diễn đạt rải rác, là việc góp ý bình thường. Nếu phần sửa lớn tới mức nội dung và lập luận không còn là của bạn, hãy trao đổi thẳng để tự viết lại phần đó, vì bạn phải hiểu và bảo vệ được mọi chữ trong luận văn.

Vừa đi làm vừa học thì giữ liên lạc với người hướng dẫn thế nào?

Thoả thuận một nhịp cập nhật cố định ngay từ đầu, kể cả khi cập nhật chỉ là vài dòng. Gửi vào cùng một thời điểm trong tuần để người hướng dẫn quen. Nói rõ khi nào bạn có thời gian gặp, và chuẩn bị câu hỏi sẵn để mỗi buổi gặp ngắn vẫn đủ việc.

Có cần lưu lại thư từ và góp ý của người hướng dẫn không?

Nên lưu. Thư từ và nhật ký góp ý giúp bạn theo dõi việc đã sửa, giải thích được vì sao làm theo hoặc không làm theo một góp ý khi bảo vệ, và là căn cứ nếu trường yêu cầu phiếu theo dõi quá trình hướng dẫn. Đặt chúng trong một thư mục riêng theo từng chương.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138