KhaoCuu.comKhảo Cứu
Bảng hỏi, chọn mẫu và thu số liệu

Phát phiếu trực tiếp hay khảo sát trực tuyến cho luận văn: chọn theo ai bị bỏ sót

So sánh phát phiếu trực tiếp và khảo sát trực tuyến cho luận văn: ai bị bỏ sót, phiếu rác, người phát phiếu làm lệch câu trả lời, nhật ký thu và khi nào kết hợp.

A Vietnamese engineer in his thirties hands blank paper questionnaires to three workers in safety vests at a break area beside a small factory floor, eye-level wide shot, bright daylight

Chọn phát phiếu trực tiếp hay khảo sát trực tuyến theo một câu: đối tượng của bạn có ai không dùng được hoặc không nhận được đường dẫn không? Nếu có một phần đáng kể như vậy (người lớn tuổi, công nhân không dùng điện thoại trong ca, nông dân ít đọc trên màn hình), phiếu trực tuyến sẽ bỏ sót họ một cách có hệ thống, và phát trực tiếp hoặc kết hợp hai cách là lựa chọn an toàn hơn. Nếu đối tượng quen dùng mạng và bạn có danh sách liên lạc, trực tuyến tiết kiệm công nhưng phải chống phiếu rác. Việc làm ngay: viết ra ai trong đối tượng của bạn sẽ không bao giờ thấy đường dẫn khảo sát.

Bài này so sánh hai cách theo những gì ảnh hưởng tới chất lượng số liệu của luận văn, không theo chuyện tiện hay không tiện. Có bảng so sánh, một tình huống giả định ngành kỹ thuật, và mẫu nhật ký thu phiếu để viết chương phương pháp.

Cách phát phiếu là một phần của thiết kế, không phải hậu cần

Nhiều đề cương ghi phần phương pháp rất kỹ rồi kết thúc bằng một câu "phiếu được phát trực tuyến qua mạng xã hội". Câu đó thật ra thay đổi cả mẫu: ai thấy bài đăng, ai bấm vào, ai làm hết phiếu, ai làm hai lần. Kết quả là mẫu nghiêng về người trẻ, người rảnh, người quan tâm đến chủ đề, dù bạn không chủ ý chọn họ.

Phát trực tiếp cũng có sai lệch riêng: người phát phiếu có mặt làm người trả lời ngại nói thật về chuyện nhạy cảm, nơi phát phiếu quyết định ai có mặt, và người phát vô tình gợi ý câu trả lời. Không cách nào sạch hoàn toàn. Việc của bạn là chọn cách ít hại nhất cho câu hỏi của mình, rồi nói rõ cái giá trong luận văn.

Cách gọi các hình thức thu thập có thể khác nhau theo sách và khoa (phỏng vấn bằng bảng hỏi, phiếu tự điền, khảo sát qua mạng). Điều quan trọng là mô tả rõ ai điền, điền ở đâu, có người hỗ trợ hay không.

Bảng so sánh theo chất lượng số liệu

Đọc theo hàng, đánh dấu những hàng quan trọng với đề tài của bạn.

Tiêu chíPhát trực tiếp (tự điền hoặc đọc cho người trả lời)Khảo sát trực tuyến
Ai bị bỏ sótNgười không có mặt ở nơi và giờ phát phiếuNgười không dùng mạng, không nhận được đường dẫn, không quen điền trên màn hình
Kiểm soát ai trả lờiThấy người trả lời, sàng lọc được tại chỗKhó biết ai thật sự điền, có thể một người điền nhiều lần
Câu hỏi nhạy cảmNgười trả lời có thể ngại khi có người phát phiếu bên cạnhThường dễ nói thật hơn vì không có ai nhìn
Phiếu thiếu, phiếu lỗiKiểm được ngay khi nhận phiếu, hỏi lại đượcĐặt câu bắt buộc được, nhưng ép trả lời có thể sinh câu trả lời đại
Phiếu rácÍtCó thể nhiều: trả lời một kiểu, điền quá nhanh, trả lời mâu thuẫn
Tỷ lệ trả lờiThường biết được: số người tiếp cận, số đồng ýThường không biết bao nhiêu người đã thấy đường dẫn
Công sứcĐi lại, in ấn, nhập liệuSoạn phiếu trên nền tảng, theo dõi, lọc phiếu

Dòng "Tỷ lệ trả lời" hay bị bỏ qua. Với phiếu đăng công khai lên nhóm mạng xã hội, bạn không biết mẫu số, nên không nói được bao nhiêu phần trăm người được mời đã trả lời. Gửi đường dẫn tới một danh sách cụ thể (danh sách lớp, danh sách nhân viên được phép dùng) thì đếm được.

Tình huống: kỹ sư khảo sát công nhân ở chính đơn vị mình

Một ví dụ giả định đi trọn.

  • Anh Phong, kỹ sư an toàn ở một nhà máy, học cao học, làm đề tài giả định Mức tuân thủ đeo thiết bị bảo vệ tai của công nhân xưởng dập. Anh định gửi đường dẫn vào nhóm nhắn tin của xưởng cho nhanh.
  • Khi rà lại, anh thấy ba vấn đề. Công nhân không được dùng điện thoại trong ca, nhiều người lớn tuổi ít dùng phiếu trên màn hình; nhóm nhắn tin do tổ trưởng quản lý nên người trả lời có thể nghĩ cấp trên đọc được; và anh là người phụ trách an toàn, nên công nhân dễ khai "luôn đeo" dù thực tế không phải vậy.
  • Anh đổi sang phát phiếu giấy tự điền trong giờ nghỉ giữa ca, phiếu không ghi tên, bỏ vào thùng kín đặt ở phòng nghỉ, người phát là một bạn cùng lớp cao học chứ không phải anh. Anh vẫn dùng phiếu trực tuyến cho khối văn phòng của xưởng, và ghi rõ hai cách trong chương phương pháp.
  • Anh trao đổi với người hướng dẫn về việc nghiên cứu tại chính nơi mình làm việc, xin phép đơn vị bằng văn bản theo hướng dẫn của khoa, và ghi trong phần hạn chế rằng hành vi tự khai có thể cao hơn thực tế.
  • Bước tiếp theo: in phiếu, chuẩn bị thùng phiếu, lập nhật ký thu theo ca.

Điểm mấu chốt của tình huống không phải là giấy tốt hơn mạng. Đó là cách phát phiếu ảnh hưởng tới việc ai trả lời và trả lời thật đến đâu, và người nghiên cứu ở vị trí có quyền với người trả lời phải tính tới điều đó.

Phát trực tiếp: giữ cho người phát phiếu không làm lệch câu trả lời

Đọc nguyên văn, không diễn giải. Khi phiếu được đọc cho người trả lời, người đọc dễ thêm lời giải thích theo ý mình, mỗi người một kiểu. Quy định trước: đọc đúng câu chữ trên phiếu, nếu người trả lời hỏi thì đọc lại câu một lần nữa, chỉ giải thích theo một câu soạn sẵn trong trang hướng dẫn.

Không gật gù, không bình luận. Một câu "vậy là tốt rồi" sau mỗi câu trả lời đã đủ để người trả lời đoán được câu trả lời được mong đợi. Người phát phiếu ghi, cảm ơn, chuyển câu, giữ giọng như nhau với mọi câu trả lời.

Câu nhạy cảm để người trả lời tự điền. Với phiếu đọc cho người trả lời, có thể tách phần câu hỏi nhạy cảm ra một tờ để họ tự điền và gấp lại, bỏ vào phong bì. Cách này không xoá hết ngại ngùng nhưng giảm được phần nào.

Chỗ ngồi riêng tư vừa đủ. Phát phiếu ở chỗ đông người hoặc có cấp trên, người nhà ngồi cạnh làm câu trả lời bị nói giảm hay nói tránh. Chọn chỗ người trả lời thấy thoải mái, ghi lại những lần không làm được như vậy.

Nhiều người phát phiếu thì tập huấn cùng một lần. Nếu bạn nhờ bạn bè hay đồng nghiệp phát phiếu giúp, dành một buổi đọc qua phiếu, trang hướng dẫn và cùng thử với nhau. Ghi lại ai phát phiếu nào để khi thấy khác biệt lạ giữa các nhóm phiếu, bạn còn lần lại được.

Chống phiếu rác khi khảo sát trực tuyến, làm từ trước

Đặt tiêu chí loại phiếu trước khi mở khảo sát. Ví dụ: không qua câu sàng lọc, bỏ trống phần chính, thời gian làm phiếu quá ngắn so với thời gian đọc tối thiểu đo ở khảo sát thử, trả lời mâu thuẫn ở hai câu kiểm. Ghi tiêu chí vào nhật ký trước khi xem số liệu, để không ai nói bạn loại phiếu theo kết quả.

Có một vài câu kiểm sự chú ý hoặc câu kiểm nhất quán. Ví dụ hỏi năm sinh ở đầu và nhóm tuổi ở cuối. Đừng dùng quá nhiều, người trả lời nghiêm túc sẽ thấy bị nghi ngờ.

Hạn chế trả lời nhiều lần. Gửi đường dẫn cho danh sách cụ thể thay vì đăng công khai, hoặc dùng tính năng một lượt mỗi người nếu nền tảng có, miễn không thu thông tin nhận diện quá mức cần thiết.

Không trả thưởng theo kiểu khuyến khích điền ẩu. Quà tặng cho mỗi phiếu hoàn thành có thể kéo người không thuộc đối tượng vào làm cho có. Nếu có quà cảm ơn, cân nhắc hình thức và hỏi người hướng dẫn, ghi lại trong chương phương pháp.

Mẫu nhật ký thu phiếu, điền sẵn với đề tài giả định

Mỗi đợt phát một dòng. Nhật ký này là nguồn để viết đoạn mô tả quá trình thu và tỷ lệ trả lời.

ĐợtCách phátSố tiếp cậnSố phiếu thuSố phiếu loại và lý doGhi chú
Ca sáng, tuần 1Giấy tự điền, thùng kín, người phát không phải cán bộ xưởng46 công nhân có mặt trong giờ nghỉ382: bỏ trống toàn bộ phần chínhMột tổ đang tăng ca, hẹn đợt sau
Khối văn phòng, tuần 1Đường dẫn gửi danh sách nhân viên văn phòng20 địa chỉ đã gửi141: thời gian làm phiếu dưới mức tối thiểu đặt trướcNhắc lại một lần sau 3 ngày

Các con số trong bảng là giả định để minh hoạ cách điền. Ở luận văn thật, nhật ký giúp bạn viết những câu như "đã tiếp cận bao nhiêu, thu bao nhiêu, loại bao nhiêu theo tiêu chí nào" mà không phải nhớ lại.

Cái không cần làm và việc làm tiếp theo

Không cần chọn một cách duy nhất cho mọi đối tượng; kết hợp hai cách là bình thường nếu bạn mô tả rõ và cân nhắc việc hai nhóm trả lời trong điều kiện khác nhau. Không cần nền tảng khảo sát cầu kỳ; cái cần là phiếu trên màn hình giống phiếu giấy về câu chữ và thứ tự, và được thử trên điện thoại trước khi gửi.

Không được tự điền thêm phiếu, nhờ người quen điền hộ cho đủ số, hay gộp phiếu không thuộc đối tượng cho mẫu đẹp hơn. Đó là bịa số liệu, dù chỉ vài phiếu.

Việc trong tuần: liệt kê nhóm có thể bị bỏ sót với từng cách phát; chọn cách hoặc cách kết hợp; viết tiêu chí loại phiếu; lập nhật ký thu; thử phiếu trực tuyến trên vài điện thoại khác nhau. Yêu cầu về xin phép đơn vị, thông tin cho người tham gia trên phiếu trực tuyến và lưu giữ số liệu trên mạng thì xem quy định của trường bạn.

Câu hỏi thường gặp

Khảo sát trực tuyến qua mạng xã hội có dùng được cho luận văn không?

Có thể dùng, nhưng mẫu sẽ nghiêng về người thấy bài đăng và quan tâm chủ đề, bạn cũng không biết tỷ lệ trả lời. Cần nói rõ giới hạn này và không suy rộng kết quả cho cả tổng thể. Gửi tới một danh sách cụ thể thường cho số liệu đáng tin hơn.

Làm sao nhận ra phiếu rác trong khảo sát trực tuyến?

Dấu hiệu thường gặp là thời gian làm phiếu quá ngắn, chọn cùng một mức cho mọi câu, trả lời mâu thuẫn ở các câu kiểm, phần trả lời mở vô nghĩa. Tiêu chí loại phải đặt trước khi xem số liệu và áp dụng như nhau cho mọi phiếu.

Có nên đặt mọi câu là bắt buộc trong phiếu trực tuyến không?

Không nên với mọi câu. Câu sàng lọc và câu chính có thể bắt buộc, nhưng câu nhạy cảm nên có lựa chọn không muốn trả lời. Ép trả lời câu người ta không muốn trả lời dễ dẫn tới câu trả lời đại hoặc bỏ ngang phiếu.

Kết hợp phiếu giấy và phiếu trực tuyến thì phân tích chung được không?

Thường được nếu hai phiếu giống nhau về câu chữ và thứ tự. Bạn nên ghi cách thu cho từng phiếu, mô tả rõ trong chương phương pháp, và hỏi người hướng dẫn có cần xem khác biệt giữa hai nhóm hay không.

Nghiên cứu ở chính nơi mình làm việc thì phát phiếu thế nào cho khách quan?

Tránh để mình hoặc cấp trên của người trả lời trực tiếp phát và thu phiếu, dùng phiếu không ghi tên và cách nộp kín. Xin phép đơn vị theo hướng dẫn của khoa, và nói rõ trong luận văn về vị trí của bạn cùng ảnh hưởng có thể có tới câu trả lời.

Có được tặng quà cho người trả lời phiếu không?

Một món quà nhỏ để cảm ơn thường được chấp nhận, nhưng có thể kéo người không thuộc đối tượng vào làm cho có. Cân nhắc hình thức, hỏi người hướng dẫn, ghi lại trong chương phương pháp, và theo quy định đạo đức của trường bạn.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138