KhaoCuu.comKhảo Cứu
Chọn và thu hẹp đề tài

Kiểm tính khả thi của đề tài: tám câu tự hỏi trước khi đăng ký khoá luận

Đề tài hay mà không làm xong được thì vẫn hỏng. Tám câu kiểm về dữ liệu, thời gian, kỹ năng, chi phí, đạo đức giúp bạn biết nên giữ, sửa hay bỏ đề trước khi đăng ký.

A Vietnamese agriculture student in his twenties crouching at the edge of a green rice field, listening to an older farmer, wide shot from behind, clear morning light

Một đề tài khả thi khi bạn trả lời “có” được cho tám câu: có tiếp cận được dữ liệu không, người tham gia có sẵn lòng không, có đủ thời gian không, có kỹ năng phân tích cần thiết không, chi phí đi lại và in ấn có kham nổi không, có vướng đạo đức không, có tài liệu nền để dựa vào không, và người hướng dẫn có hợp chuyên môn không. Tối nay bạn chép bảng kiểm dưới đây, chấm đề tài đang định đăng ký theo ba màu xanh, vàng, đỏ, rồi xem câu nào đỏ.

Kiểm khả thi nên làm sau khi đã thu hẹp đề và trước khi nộp đăng ký. Làm muộn hơn thì chi phí sửa cao: đổi đề sau khi đã duyệt đề cương thường kéo theo thủ tục và mất cả tháng. Bảng kiểm không quyết định thay bạn; nó cho bạn và người hướng dẫn một danh sách cụ thể những chỗ phải xử lý.

Kiểm khả thi đứng ở đâu và vì sao hay bị bỏ qua

Trong chuỗi bước của khoá luận, kiểm khả thi là cái chốt giữa chọn đề và lập đề cương. Phần lớn người viết bỏ qua nó vì lúc chọn đề là lúc hào hứng nhất: ý tưởng nghe hay, người hướng dẫn gật đầu, ai cũng muốn bắt tay vào làm. Những vấn đề như cơ quan không cho phát phiếu, người được hỏi không muốn nói, số liệu cần dùng không công khai thường chỉ lộ ra ở tháng thứ hai, khi bạn đi thu dữ liệu.

Có một lý do nữa: người hướng dẫn thường giỏi nhìn ra đề có ý nghĩa hay không, nhưng không thể biết bạn có quen ai ở địa bàn, có bao nhiêu thời gian rảnh mỗi tuần, có thạo bảng tính hay không. Những điều đó chỉ bạn biết. Bảng kiểm buộc bạn nói ra chúng trước khi cam kết.

Bảng kiểm dưới đây viết cho khoá luận làm một mình. Đề tài làm theo nhóm hoặc đề tài cấp cơ sở có thêm câu về phân công và kinh phí, nhưng tám câu gốc vẫn giữ nguyên.

Bảng kiểm tám câu, với một đề tài giả định đã chấm sẵn

Đề tài giả định ngành kinh tế nông nghiệp: “Mức sẵn lòng trả thêm cho rau an toàn của hộ gia đình ở một phường”. Chép bốn cột đầu, điền cột cuối bằng đề tài của bạn.

Câu kiểmTrả lời “có” khiDấu hiệu đỏĐề tài giả định chấm
1. Tiếp cận được dữ liệu?Biết cụ thể sẽ hỏi ai, ở đâu, qua ai giới thiệu“Chắc sẽ xin được”Vàng: tổ dân phố chưa đồng ý cho đi từng hộ
2. Người tham gia sẵn lòng?Chủ đề không quá nhạy cảm, có lý do để họ dành thời gianHỏi về thu nhập, sai phạm, bệnh tật mà không có lối vào tin cậyXanh: chuyện mua rau ai cũng nói được
3. Đủ thời gian?Lịch ngược từ ngày nộp còn chỗ cho thu dữ liệu và sửaThu dữ liệu chỉ làm được vào mùa khácXanh: mua rau diễn ra quanh năm
4. Có kỹ năng phân tích?Biết hoặc học kịp cách phân tích đề tài cầnĐề đòi kỹ thuật chưa học, không ai kèmVàng: cần học thêm cách đo mức sẵn lòng trả
5. Chi phí kham nổi?Đi lại, in phiếu, quà cảm ơn trong khả năngPhải đi nhiều tỉnh, mua dữ liệuXanh: địa bàn đi xe máy được
6. Vướng đạo đức?Người tham gia không bị tổn hại, xin đồng ý đượcNgười dễ tổn thương, quan hệ cấp trên cấp dướiXanh: người lớn, chủ đề thông thường
7. Có tài liệu nền?Có khái niệm, thang đo, nghiên cứu trước để dựa vàoKhông tìm ra tài liệu nào gầnXanh: có tài liệu về sẵn lòng trả cho thực phẩm
8. Người hướng dẫn hợp chuyên môn?Người hướng dẫn quen lĩnh vực hoặc phương phápĐề lệch hẳn khỏi chuyên môn của người hướng dẫnXanh

Đề tài giả định này có hai câu vàng, không câu đỏ: khả thi, nhưng phải xử lý trước khi đăng ký hai việc là xin tổ dân phố và học phương pháp đo mức sẵn lòng trả.

Chấm ba màu thế nào cho trung thực

Xanh là đã có bằng chứng, không phải đã có hy vọng. Ghi xanh ở câu tiếp cận dữ liệu chỉ khi bạn đã nói chuyện với người có quyền cho phép, hoặc đã có danh sách người tham gia tiềm năng. “Cô chủ nhiệm quen giám đốc” chưa phải bằng chứng.

Vàng là có cách xử lý cụ thể trong vài tuần tới. Viết cạnh mỗi ô vàng một việc làm và một hạn: “gặp tổ trưởng dân phố trước thứ sáu”, “đọc hai chương sách về đo lường trong tuần này”. Ô vàng không có việc làm đi kèm thì thật ra là đỏ.

Đỏ là chưa thấy đường nào trong thời gian khoá luận. Một câu đỏ chưa có nghĩa là bỏ đề. Nó có nghĩa là phải đổi một phần đề: đối tượng, địa bàn, cách thu dữ liệu. Hai câu đỏ trở lên thì nên nghiêm túc cân nhắc một ý khác trong tập phiếu ý tưởng.

Nhờ người khác chấm lại. Đưa bảng cho một bạn cùng khoá hoặc người hướng dẫn. Người ngoài thường thấy những ô bạn chấm xanh quá dễ dãi, đặc biệt ở câu thời gian.

Câu thời gian: lập lịch ngược từ ngày nộp

Câu số ba hay bị chấm xanh vội vàng nhất. Cách kiểm: lấy ngày nộp quyển trong thông báo của khoa bạn và đếm ngược. Ví dụ dưới đây tự đặt, giả sử bạn có mười sáu tuần:

  1. Hai tuần cuối: sửa theo góp ý của người hướng dẫn, soát lỗi, trình bày theo mẫu của trường.
  2. Ba tuần trước đó: viết chương kết quả, bàn luận, kết luận.
  3. Ba tuần trước đó nữa: nhập, làm sạch và phân tích dữ liệu.
  4. Ba tuần cho thu dữ liệu, kể cả thời gian chờ được cho phép và đi lại.
  5. Năm tuần đầu: đọc tài liệu, hoàn thiện đề cương, soạn và thử công cụ thu dữ liệu.

Giờ đặt lịch này cạnh đề tài: nếu việc thu dữ liệu chỉ làm được vào vụ thu hoạch, hay chỉ vào mùa du lịch, nó có rơi vào đúng ba tuần đó không? Nếu bạn vừa đi làm vừa học, mỗi tuần thật sự dành được bao nhiêu buổi? Nếu ba tuần thu dữ liệu chỉ tương đương sáu buổi tối, đề tài cần ít người tham gia hơn hoặc cách thu gọn hơn.

Tình huống: Minh định khảo sát ba xã trong khi chỉ rảnh cuối tuần

Minh, sinh viên năm tư ngành nông học, đăng ký đề tài giả định về năng suất lúa sau khi đổi giống, dự định phỏng vấn hộ ở ba xã. Chấm bảng kiểm, Minh thấy:

  • Câu một vàng: chỉ quen ban chủ nhiệm một hợp tác xã, hai xã kia chưa có ai giới thiệu.
  • Câu ba đỏ: lịch thu dữ liệu trùng đợt thực tập ở trạm giống, chỉ còn cuối tuần.
  • Câu năm vàng: ba xã cách nhau xa, đi lại tốn kém với một sinh viên.
  • Minh thu về một hợp tác xã, nơi ban chủ nhiệm có sổ ghi năng suất từng hộ qua các vụ. Đề đổi thành so sánh năng suất trước và sau khi đổi giống của các hộ thành viên ở một hợp tác xã, dùng sổ sách có sẵn kèm phỏng vấn một số hộ.
  • Chấm lại: câu một xanh (đã gặp ban chủ nhiệm, được đồng ý cho xem sổ), câu ba vàng (phỏng vấn cuối tuần là đủ), câu năm xanh.

Minh mất một ý tưởng lớn nhưng có một đề làm xong được. Việc Minh còn phải làm trước khi đăng ký: xin bằng văn bản theo cách hợp tác xã yêu cầu, hỏi người hướng dẫn xem dùng sổ sách của hợp tác xã có cần thủ tục gì thêm theo quy định của khoa, và ghi rõ trong đề cương rằng kết quả chỉ phản ánh một hợp tác xã.

Đề tài dùng số liệu có sẵn: kiểm thêm ba điều

Không phải đề nào cũng thu dữ liệu mới. Nhiều khoá luận kinh tế, kế toán, kỹ thuật dùng số liệu có sẵn: báo cáo tài chính đã công bố, sổ sách của một đơn vị, nhật ký vận hành máy, số liệu thống kê công khai. Với loại đề này, tám câu vẫn dùng được, nhưng câu một và câu sáu cần hỏi kỹ hơn ba điều.

Thứ nhất, số liệu có đủ dài và đủ liền mạch không. Một đề tài giả định ngành kỹ thuật về thời gian dừng máy ở một dây chuyền cần nhật ký ghi đều đặn; nếu sổ bỏ trống nhiều tháng hoặc cách ghi đổi giữa chừng, bạn sẽ phát hiện điều đó lúc phân tích, khi đã quá muộn để đổi. Hãy xin xem trước một vài trang mẫu, dù chỉ là xem tại chỗ.

Thứ hai, bạn có được phép dùng và công bố số liệu đó trong luận văn không. Sổ sách nội bộ của một doanh nghiệp không tự nhiên được đưa vào một quyển sẽ lưu ở thư viện. Cần thoả thuận rõ với đơn vị: dùng phần nào, có cần che tên không, có cần đơn vị xem trước không.

Thứ ba, số liệu có trả lời đúng câu hỏi của bạn không. Số liệu có sẵn được ghi cho mục đích khác, nên thường thiếu đúng biến bạn cần. Nếu thiếu, hoặc bạn bổ sung bằng phỏng vấn, khảo sát nhỏ, hoặc bạn chỉnh câu hỏi cho khớp với những gì số liệu nói được, và ghi rõ điều đó trong đề cương.

Điều bảng kiểm không làm thay bạn, và việc trong tuần này

Bảng kiểm không đánh giá đề tài có ý nghĩa hay không, có mới hay không. Một đề xanh cả tám câu vẫn có thể bị người hướng dẫn cho là không có gì để hỏi. Hai cái lọc này đi song song: đề phải đáng làm và phải làm được. Ở bước này, bạn lo cái lọc thứ hai; cái thứ nhất bàn cùng người hướng dẫn và xem lại khi đọc tổng quan.

Bảng kiểm cũng không thay thế quy định. Có trường yêu cầu đề tài thuộc danh mục hướng nghiên cứu của khoa, có nơi yêu cầu đề tài ứng dụng ở bậc thạc sĩ định hướng ứng dụng, có nơi quy định về đề tài thực hiện tại cơ quan đang công tác. Đọc quy chế của trường bạn trước khi điền câu tám.

Việc trong tuần: chấm bảng kiểm cho hai đề bạn đang cân nhắc, viết việc làm và hạn cho từng ô vàng, rồi gửi bảng đã chấm cho người hướng dẫn trước buổi gặp. Một bảng đã chấm kèm việc làm cụ thể cho thấy bạn đã nghĩ kỹ, và giúp buổi gặp đi thẳng vào chỗ khó.

Câu hỏi thường gặp

Đề tài có một câu đỏ trong bảng kiểm thì có nên bỏ hẳn không?

Chưa cần bỏ. Một câu đỏ thường xử lý được bằng cách đổi một phần đề như đối tượng, địa bàn hay cách thu dữ liệu. Nếu đã đổi mà vẫn đỏ, hoặc có từ hai câu đỏ trở lên, nên cân nhắc chuyển sang một ý tưởng khác trong danh sách.

Làm sao kiểm được tiếp cận dữ liệu khi chưa được phép chính thức?

Trước khi đăng ký, bạn chưa cần giấy phép nhưng cần một tín hiệu cụ thể: một cuộc trao đổi với người có quyền cho phép, một lời đồng ý miệng, một danh sách người tham gia có thể liên hệ. Giấy tờ chính thức xin sau, theo thủ tục của trường và đơn vị.

Kỹ năng phân tích chưa có thì có nên chọn đề đòi kỹ năng đó không?

Được, nếu bạn có thời gian học và có người kèm. Hãy ghi rõ trong kế hoạch tuần nào học, học từ đâu. Đừng chọn đề đòi kỹ thuật phân tích mà bạn định nhờ người khác làm thay; phần phân tích phải là của bạn và bạn phải giải thích được trước hội đồng.

Chi phí đề tài khoá luận có cần lập dự toán không?

Với khoá luận làm một mình, thường chỉ cần ước sơ bộ các khoản như đi lại, in phiếu, quà cảm ơn để biết mình kham nổi. Đề tài cấp cơ sở có kinh phí thì có mẫu dự toán riêng theo quy định của đơn vị cấp kinh phí.

Người hướng dẫn chưa được phân công thì kiểm câu tám thế nào?

Bạn có thể xem hướng nghiên cứu của các giảng viên trong khoa để biết đề mình gần với ai, rồi ghi đề xuất nguyện vọng nếu khoa cho phép. Khi đã được phân công, nói ngay với người hướng dẫn nếu đề lệch chuyên môn của họ để cùng điều chỉnh.

Bảng kiểm khả thi có cần đưa vào đề cương không?

Thường không cần đưa nguyên bảng. Nhưng nội dung của nó sẽ xuất hiện trong đề cương ở phần phạm vi, phương pháp, kế hoạch và rủi ro dự phòng. Làm bảng kiểm kỹ thì viết các phần đó nhanh hơn và thuyết phục hơn.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138