KhaoCuu.comKhảo Cứu
Tổng quan tài liệu và khung lý thuyết

Viết đoạn tổng hợp trong tổng quan tài liệu: từ "A cho rằng, B cho rằng" sang so sánh

Cấu trúc năm phần của một đoạn tổng hợp, bản nháp liệt kê và bản sửa cho đề tài quản trị giả định, câu nối dùng để so sánh và đối chiếu, các lỗi người chấm hay đánh dấu.

A Vietnamese mentor and a young graduate student sit side by side at a small office desk comparing two printed drafts with blank pages, over the shoulder view, soft daylight

Một đoạn tổng hợp bắt đầu bằng ý của bạn, không phải tên tác giả; đặt hai hay nhiều nghiên cứu cạnh nhau để chỉ ra chỗ giống, chỗ khác; thử lý giải vì sao khác; rồi kết bằng ý nghĩa của điều đó với đề tài. Đó là năm việc trong một đoạn, và đoạn nào thiếu việc thứ hai, thứ ba là đoạn liệt kê. Tối nay bạn có thể lấy một đoạn trong bản nháp của mình, tô màu từng câu theo năm việc ấy, để thấy đoạn đang thiếu phần nào.

Bài này đưa khung năm phần, một bản nháp liệt kê và bản sửa với đề tài giả định ngành quản trị, bộ câu nối cho so sánh và đối chiếu, và những lỗi trong đoạn tổng hợp mà người chấm hay đánh dấu.

Đoạn tổng hợp là đơn vị nhỏ nhất của chương tổng quan

Dàn ý theo chủ đề quyết định chương đi theo mạch nào, còn đoạn tổng hợp quyết định từng bước trong mạch đó có thuyết phục hay không. Một chương có dàn ý tốt mà đoạn nào cũng là chuỗi tóm tắt thì người đọc vẫn thấy liệt kê, chỉ là liệt kê được chia mục gọn gàng hơn.

Trong cả quyển, các đoạn tổng hợp là nơi bạn chứng minh mình hiểu mảng tài liệu chứ không chỉ đã đọc nó. Đó cũng là thứ được dùng lại ở chương bàn luận: khi kết quả của bạn khớp với nhóm nghiên cứu này mà khác nhóm kia, bạn đã có sẵn phần lý giải vì sao hai nhóm khác nhau từ chương tổng quan.

Vì vậy, khi thời gian có hạn, ưu tiên viết tốt những đoạn nằm ở các mục sát câu hỏi nhất, những đoạn dẫn tới khoảng trống. Các đoạn bối cảnh, định nghĩa chung có thể đơn giản hơn mà không làm chương yếu đi.

Khung năm phần của một đoạn tổng hợp

Không phải đoạn nào cũng đủ năm phần theo đúng thứ tự, nhưng một đoạn tổng hợp tốt thường có đủ những việc này. Cột cuối là câu mẫu với đề tài giả định "Ảnh hưởng của làm việc kết hợp từ xa đến sự gắn kết của nhân viên văn phòng ở một doanh nghiệp vừa"; tác giả trong ví dụ là giả định.

PhầnLàm gìCâu mẫu (đề tài giả định)
1. Câu chủ đềNêu ý chính của đoạn bằng lời người viếtKết quả về tác động của làm việc từ xa tới sự gắn kết chưa thống nhất.
2. Điểm chungGom các nghiên cứu cùng hướngMột số nghiên cứu ở doanh nghiệp công nghệ thấy nhân viên làm từ xa vài ngày mỗi tuần gắn kết hơn (tác giả giả định A; B).
3. Điểm khácĐặt nghiên cứu khác hướng cạnh đóNgược lại, nghiên cứu ở doanh nghiệp sản xuất ghi nhận nhân viên văn phòng làm từ xa thấy xa cách với đồng nghiệp hơn (tác giả giả định C).
4. Lý giải khác biệtNêu điều có thể giải thích sự khác nhau (bối cảnh, cách đo, đối tượng)Khác biệt này có thể đến từ số ngày làm từ xa và văn hoá giao tiếp vốn khác nhau giữa hai loại doanh nghiệp, cũng như từ cách mỗi nghiên cứu đo sự gắn kết.
5. Ý nghĩa với đề tàiNói điều này đặt ra gì cho nghiên cứu của mìnhVì vậy, nghiên cứu này ghi nhận cả số ngày làm từ xa và loại công việc khi xem xét sự gắn kết.

Phần bốn là phần khó nhất và cũng là phần cho thấy rõ nhất người viết đã đọc kỹ. Bạn không cần lý giải chắc chắn, chỉ cần đưa ra khả năng có căn cứ, thường nằm ngay trong cột bối cảnh và cột thiết kế của ma trận tổng quan.

Bản nháp liệt kê và bản sửa

Hà, học viên cao học ngành quản trị, viết đoạn nháp: "Tác giả A (năm) nghiên cứu 200 nhân viên công nghệ và cho thấy làm việc từ xa làm tăng sự gắn kết. Tác giả B (năm) cũng nghiên cứu về làm việc từ xa và thấy nhân viên hài lòng hơn. Tác giả C (năm) nghiên cứu ở doanh nghiệp sản xuất và thấy nhân viên cảm thấy xa cách. Tác giả D (năm) nghiên cứu về văn hoá doanh nghiệp." Người hướng dẫn gạch dưới cả đoạn và hỏi: "Rồi sao?".

Đoạn nháp có bốn câu đúng, mỗi câu một tài liệu, không câu nào nói chuyện với câu nào. Câu về tác giả D thậm chí không cùng ý. Câu về tác giả B nói về hài lòng chứ không phải gắn kết, nên đặt cạnh A là ghép hai khái niệm khác nhau như thể một.

Bản sửa: "Kết quả về tác động của làm việc từ xa tới sự gắn kết của nhân viên chưa thống nhất. Ở các doanh nghiệp công nghệ, nhân viên được làm từ xa một phần thời gian được ghi nhận là gắn kết hơn (A). Nghiên cứu ở doanh nghiệp sản xuất lại cho thấy nhân viên văn phòng làm từ xa cảm thấy xa cách đồng nghiệp (C). Sự khác biệt này có thể do mức độ làm từ xa và văn hoá giao tiếp vốn có của từng loại doanh nghiệp; ngoài ra, hai nghiên cứu đo gắn kết theo hai cách khác nhau. Một số nghiên cứu khác đo sự hài lòng thay vì gắn kết (B), nên cần thận trọng khi đặt cạnh nhau. Đề tài này vì vậy xem xét đồng thời mức độ làm từ xa và loại công việc, và dùng một thang đo gắn kết thống nhất."

Bản sửa không dài hơn nhiều, nhưng có ý của người viết, có so sánh, có lý giải và có hướng đi. Tài liệu D được chuyển sang mục bàn về văn hoá doanh nghiệp, nơi nó thuộc về.

Câu nối để so sánh, đối chiếu và lý giải

Đoạn tổng hợp cần những câu nối cho biết quan hệ giữa các nghiên cứu. Dưới đây là một bộ câu nối chia theo chức năng; dùng như gợi ý, đổi cho hợp giọng văn của bạn:

  • Gom cùng hướng: "Các nghiên cứu ở … đều ghi nhận…"; "Kết quả này lặp lại ở …"; "Nhiều nghiên cứu cùng chỉ ra…".
  • Đối chiếu: "Ngược lại, …"; "Kết quả này không lặp lại ở …"; "Trong khi … thì …".
  • Lý giải khác biệt: "Sự khác biệt có thể đến từ cách đo…"; "Hai nghiên cứu khác nhau ở đối tượng…"; "Bối cảnh … có thể giải thích một phần…".
  • Đánh giá mức chắc chắn: "Bằng chứng về điểm này còn hạn chế vì…"; "Phần lớn kết quả đến từ các mẫu nhỏ chọn thuận tiện…".
  • Nối về đề tài: "Điều này đặt ra câu hỏi…"; "Vì vậy, nghiên cứu này…"; "Khía cạnh này ít được tìm hiểu ở …".

Động từ dẫn nguồn cũng mang thái độ. "Chỉ ra", "cho thấy" gần như chấp nhận kết quả; "cho rằng", "nhận định" giữ khoảng cách; "khẳng định" mạnh và chỉ nên dùng khi bằng chứng mạnh. Chọn động từ có chủ ý, đừng thay bừa chỉ để đỡ lặp từ. Còn định dạng trích dẫn cụ thể thì theo chuẩn trình bày khoa bạn quy định, như APA hay Harvard.

Lỗi trong đoạn tổng hợp hay bị đánh dấu

Ghép hai khái niệm khác nhau như một. Như hài lòng với gắn kết, kiến thức với thực hành, ý định với hành vi. Khi đặt hai nghiên cứu cạnh nhau, kiểm xem chúng có đo cùng một thứ không; không cùng thì nói rõ.

Câu chủ đề là câu giới thiệu. "Có nhiều nghiên cứu về làm việc từ xa" không phải là ý, ai cũng biết. Câu chủ đề phải nói điều gì đó mà các nghiên cứu cho thấy.

Lý giải khác biệt bằng cảm tính. Viết "có lẽ vì người Việt khác người nước ngoài" mà không có căn cứ trong tài liệu là suy đoán. Lý giải nên bám vào khác biệt quan sát được: cách đo, đối tượng, bối cảnh, thời điểm.

Dồn nhiều nguồn vào một câu mà không phân biệt. Một câu kết thúc bằng năm nguồn trong ngoặc khiến người đọc không biết nguồn nào nói gì. Khi các nguồn khác nhau ở điểm quan trọng, tách ra.

Diễn đạt lại sát câu gốc chỉ đổi vài từ. Đó vẫn là dùng câu chữ của người khác. Đọc, gấp tài liệu lại, viết ý bằng lời mình rồi mới mở ra đối chiếu và ghi nguồn. Nếu cần giữ nguyên câu chữ thì đặt trong ngoặc kép và ghi nguồn đầy đủ.

Khi các nghiên cứu đồng thuận, hoặc chỉ có một nghiên cứu

Không phải mảng tài liệu nào cũng có tranh luận. Khi các nghiên cứu cùng một hướng, đoạn tổng hợp vẫn có việc để làm: nói rõ sự đồng thuận đó dựa trên bao nhiêu bối cảnh, những loại đối tượng nào, và đo bằng cách nào. Đồng thuận giữa năm nghiên cứu cùng chọn mẫu thuận tiện ở một loại doanh nghiệp khác với đồng thuận giữa các nghiên cứu ở nhiều bối cảnh khác nhau. Câu mẫu: "Các nghiên cứu hiện có đều ghi nhận…, tuy nhiên phần lớn được thực hiện ở doanh nghiệp công nghệ quy mô lớn, nên chưa rõ kết quả có lặp lại ở doanh nghiệp vừa hay không."

Khi chỉ tìm được một nghiên cứu sát, đừng kéo dài đoạn bằng cách tóm tắt nó thật chi tiết. Nói rõ đây là bằng chứng duy nhất bạn tìm được, nêu điểm mạnh và giới hạn của nó, rồi mở rộng sang các nghiên cứu gần, ghi rõ chúng gần ở điểm nào. Việc thừa nhận bằng chứng còn mỏng không làm chương yếu đi; nó chính là một phần của lập luận vì sao đề tài cần làm.

Sửa một đoạn liệt kê trong ba mươi phút

Nếu bản nháp của bạn đã bị nhận xét là liệt kê, đây là cách sửa từng đoạn mà không phải viết lại từ đầu:

  1. Tô màu mỗi câu theo năm phần: chủ đề, điểm chung, điểm khác, lý giải, ý nghĩa. Câu nào chỉ là tóm tắt một tài liệu thì để không màu.
  2. Viết một câu chủ đề mới nói ý chung của cả đoạn. Nếu không viết được, có thể đoạn đang gộp các tài liệu không cùng ý.
  3. Gom các câu tóm tắt cùng hướng thành một câu, dẫn nhiều nguồn.
  4. Tìm trong ma trận một nghiên cứu khác hướng hoặc khác bối cảnh để đặt cạnh. Nếu không có, nói rõ là các nghiên cứu đều cùng hướng và điều đó có ý nghĩa gì.
  5. Viết một câu lý giải dựa trên cột bối cảnh hoặc thiết kế.
  6. Kết bằng một câu nối về đề tài. Đọc lại cả đoạn: tên tác giả có còn đứng đầu câu nào không? Nếu có, đảo cho ý đứng trước.

Làm thử với hai đoạn trong tuần này, gửi người hướng dẫn cả bản cũ và bản sửa, hỏi xem hướng sửa đã đúng chưa trước khi sửa cả chương. Điều không cần làm: không cần mọi đoạn đều có điểm khác. Có những điểm mà các nghiên cứu thật sự đồng thuận; khi đó nói rõ sự đồng thuận và mức độ chắc chắn của nó là đủ.

Câu hỏi thường gặp

Mỗi đoạn tổng hợp nên dẫn bao nhiêu nguồn?

Không có số chuẩn. Một đoạn tổng hợp thường cần ít nhất hai nguồn để có so sánh, nhưng số lượng phụ thuộc vào ý của đoạn. Điều đáng kiểm là mỗi nguồn được dẫn đúng điều nó nói, không phải để đủ số.

Có được bắt đầu câu bằng tên tác giả không?

Được, khi bạn muốn nhấn vào một nghiên cứu cụ thể, chẳng hạn một nghiên cứu có kết quả trái chiều đáng chú ý. Nhưng nếu mọi câu đều bắt đầu bằng tên tác giả, đoạn văn đang đi theo từng tác giả chứ không theo ý, đó là dấu hiệu của liệt kê.

Làm sao lý giải khác biệt khi các tác giả không giải thích?

Nhìn vào ma trận: hai nghiên cứu khác nhau ở đối tượng, bối cảnh, thời điểm, cỡ mẫu hay cách đo? Nêu khác biệt đó như một khả năng, dùng lời thận trọng như "có thể", không khẳng định như sự thật khi chưa có bằng chứng.

Đoạn tổng hợp có được nêu nhận xét của người viết không?

Được và nên có. Nhận xét về độ mạnh của bằng chứng, về chỗ chưa thống nhất hay về điều còn thiếu là phần giá trị nhất của chương tổng quan. Chỉ cần nhận xét có căn cứ và phân biệt rõ đâu là ý của bạn, đâu là của tác giả.

Văn phong đoạn tổng hợp cần trang trọng đến mức nào?

Rõ ràng, trung tính và chính xác là đủ; không cần câu dài hay từ Hán Việt dày đặc. Câu ngắn, mỗi câu một ý, động từ dẫn nguồn chọn đúng mức chắc chắn, thường được người chấm đánh giá cao hơn câu văn hoa mỹ.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138