KhaoCuu.comKhảo Cứu
Đề cương và thiết kế nghiên cứu

Lý do chọn đề tài: viết ba đoạn có căn cứ thay cho câu mở đầu sáo rỗng

Viết lý do chọn đề tài theo ba mạch thực tiễn, học thuật và khả thi, kèm bản nháp bị gạch, bản sửa với đề tài giả định và cách nói dự kiến đóng góp cho khiêm tốn.

A young Vietnamese business student and an older mentor reviewing a draft with colored highlighters in a small bright office, over the shoulder view, blank pages, midday daylight

Lý do chọn đề tài thuyết phục khi trả lời được ba câu bằng căn cứ cụ thể: vấn đề đang xảy ra ở đâu và ảnh hưởng tới ai; người khác đã nghiên cứu tới đâu và còn thiếu gì; vì sao bạn làm được đề tài này lúc này. Mỗi câu một đoạn, mỗi đoạn có ít nhất một căn cứ kiểm được. Việc làm được ngay: xoá câu mở đầu hiện có nếu nó dùng được cho bất kỳ đề tài nào, rồi viết lại đoạn đầu bằng một sự việc cụ thể bạn đã thấy hoặc đọc được.

Nhiều khoa gọi mục này là “tính cấp thiết của đề tài”; cách gọi có thể khác theo khoa nhưng việc phải làm giống nhau. Mục này ngắn, thường chỉ vài đoạn, nhưng là thứ người duyệt đọc đầu tiên sau tên đề tài, nên nó quyết định tâm thế người đọc khi đi tiếp.

Mục này làm gì trong đề cương và trong luận văn

Lý do chọn đề tài là lập luận đầu tiên của luận văn: nó dẫn người đọc từ một vấn đề có thật tới câu hỏi nghiên cứu của bạn. Đọc xong mục này, người đọc nên tự nghĩ ra được gần đúng câu hỏi bạn sẽ đặt. Nếu câu hỏi xuất hiện ở mục sau mà người đọc thấy bất ngờ, nghĩa là lý do chưa dẫn tới nó.

Ở đề cương, mục này giúp người duyệt quyết định đề tài có đáng làm và có phù hợp với chuyên ngành không. Ở luận văn, nó thành phần đầu của chương mở đầu, thường được viết lại sau khi có kết quả để khớp với những gì luận văn thật sự làm được.

Vì vậy đừng mất quá nhiều thời gian trau chuốt câu chữ ở bản đề cương. Điều cần là ba mạch đầy đủ, mỗi mạch có căn cứ. Câu chữ sẽ được sửa nhiều lần sau.

Ba mạch của một lý do có căn cứ

Ví dụ dùng đề tài giả định ngành quản trị: “Lý do nhân viên bán hàng nghỉ việc trong năm đầu ở một chuỗi cửa hàng tiện lợi”. Cột cuối là bản điền sẵn để bạn chép khung.

MạchCâu hỏi phải trả lờiCăn cứ dùng đượcVí dụ điền sẵn (đề tài giả định)
Thực tiễnVấn đề đang xảy ra ở đâu, với ai, hậu quả gì?Báo cáo của đơn vị (có phép dùng), quan sát của bạn, văn bản chính sách, tài liệu đã công bốChuỗi phải tuyển thay nhiều nhân viên mới mỗi quý theo báo cáo nhân sự nội bộ được phép trích; quản lý cửa hàng mất nhiều giờ để đào tạo lại
Học thuậtNgười khác đã biết gì, còn thiếu gì?Tổng quan sơ bộ: các nghiên cứu đã đọc, nhóm theo ýCác nghiên cứu đã đọc chủ yếu về nhân viên văn phòng; ít nghiên cứu về nhân viên bán lẻ làm ca và giai đoạn năm đầu
Khả thi và vị trí của bạnVì sao bạn làm được, lúc này?Quyền tiếp cận dữ liệu, kinh nghiệm liên quan, sự đồng ý của đơn vịNgười nghiên cứu thực tập ở chuỗi, được ban quản lý đồng ý; nhân viên đã nghỉ được mời qua quản lý cửa hàng và tự quyết định có tham gia hay không

Mạch thứ ba hay bị bỏ, nhưng người duyệt rất cần nó: một đề tài đáng làm mà người làm không tiếp cận được dữ liệu thì vẫn chưa nên duyệt. Nếu bạn có quan hệ với đơn vị nghiên cứu, như đang làm hoặc thực tập ở đó, hãy nói ra ở đây và nói luôn cách bạn giữ khách quan.

Những câu mở đầu nên bỏ và vì sao

Các câu dưới đây không sai, nhưng dùng được cho bất kỳ đề tài nào, nên không cho người đọc biết gì về đề tài của bạn. Người hướng dẫn hay gạch chúng mà không cần ghi lý do:

  • “Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng…” — bối cảnh quá rộng, không dẫn tới câu hỏi nào.
  • “Nguồn nhân lực là tài sản quý giá nhất của mọi tổ chức.” — một khẩu hiệu, không phải căn cứ.
  • “Vấn đề này đã thu hút sự quan tâm của nhiều nhà nghiên cứu.” — nếu nhiều người đã làm thì vì sao cần thêm đề tài của bạn?
  • “Xuất phát từ những lý do trên, em chọn đề tài…” khi phía trên chưa có lý do nào cụ thể.
  • “Đề tài có ý nghĩa to lớn cả về lý luận và thực tiễn.” — người đọc sẽ tự đánh giá; bạn chỉ cần nói đề tài đóng góp cụ thể điều gì.

Câu thay thế tốt nhất thường là một sự việc nhỏ và cụ thể: một con số có nguồn, một quan sát có thời gian và nơi chốn, một mâu thuẫn bạn thấy giữa hai tài liệu. Câu cụ thể kéo người đọc vào vấn đề nhanh hơn mọi câu bối cảnh.

Tình huống: bản nháp bị gạch và bản sửa

Hà, sinh viên năm tư ngành quản trị kinh doanh, thực tập ở một chuỗi cửa hàng tiện lợi, nộp phần lý do gồm hai đoạn: đoạn một nói về vai trò của nguồn nhân lực trong nền kinh tế, đoạn hai nói “tình trạng nhân viên nghỉ việc đang là vấn đề nhức nhối”. Người hướng dẫn gạch cả hai và hỏi: “Nhức nhối ở đâu, căn cứ vào đâu?”

Hà quay lại cửa hàng thực tập, hỏi quản lý xem có được dùng số liệu nhân sự không. Quản lý cho phép trích số người nghỉ việc theo quý ở mức tổng, không nêu tên chuỗi. Hà viết lại đoạn thực tiễn bắt đầu bằng con số đó, kèm một câu từ việc chính bạn ấy quan sát: trong ba tháng thực tập, cửa hàng của bạn ấy đã đào tạo bốn nhân viên mới cho cùng một ca. Đoạn học thuật nói ngắn về các nghiên cứu đã đọc và khoảng trống ở nhóm nhân viên làm ca. Đoạn thứ ba nói rõ Hà là thực tập sinh ở chuỗi, được phép phỏng vấn, và sẽ không phỏng vấn người trực tiếp làm cùng ca với mình.

Bản sửa ngắn hơn bản cũ. Câu hỏi nghiên cứu ở mục sau — vì sao nhân viên mới nghỉ trong năm đầu — giờ đọc tự nhiên như bước tiếp theo của lý do. Việc kế tiếp của Hà là xin văn bản đồng ý cho phần số liệu đã trích.

Dự kiến đóng góp: nói khiêm tốn mà vẫn rõ

Nói đóng góp cho ai, ở mức nào. “Kết quả cung cấp thông tin về lý do nghỉ việc trong năm đầu ở một chuỗi bán lẻ, có thể giúp bộ phận nhân sự của chuỗi xem lại khâu đào tạo ban đầu.” Câu này nhỏ nhưng có người nhận rõ.

Tránh đóng góp vượt dữ liệu. “Góp phần hoàn thiện chính sách nhân lực ngành bán lẻ cả nước” là lời hứa mà một khoá luận ở một chuỗi không thể giữ.

Đóng góp học thuật nói cụ thể. Thay vì “bổ sung cơ sở lý luận”, hãy nói “bổ sung dữ liệu về một nhóm lao động ít được nghiên cứu là nhân viên làm ca trong năm đầu”.

Không đoán trước kết quả. Đóng góp là loại hiểu biết đề tài sẽ tạo ra, không phải kết luận bạn mong đợi. Viết “xác định các lý do chính” chứ không viết “chứng minh lương thấp là nguyên nhân”.

Căn cứ phải thật: khi không có số liệu thì nói đúng mức

Mạch thực tiễn dễ khiến người viết muốn có một con số cho mạnh. Nếu không tìm được nguồn, đừng đặt ra con số, cũng đừng viết “theo thống kê” mà không có thống kê nào. Đó là bịa dữ liệu ngay ở trang đầu, và người duyệt chỉ cần hỏi “nguồn ở đâu” là lời bịa lộ ra.

Khi không có số liệu, có ba cách nói trung thực. Dùng quan sát của chính bạn và nói rõ là quan sát: “Trong thời gian thực tập, người nghiên cứu ghi nhận…”. Dùng tài liệu định tính đã công bố, như báo cáo, bài viết chuyên ngành, kèm nguồn. Hoặc biến chính việc thiếu số liệu thành một phần lý do: chưa có số liệu ở cấp cửa hàng về hiện tượng này, nên đề tài góp phần mô tả nó.

Mọi con số trích phải có nguồn ghi đúng, và nếu là số liệu nội bộ của đơn vị thì phải được phép dùng. Ghi nguồn trình bày theo chuẩn trường quy định; điều quan trọng ở bước này là nguồn có thật và bạn đã đọc nó.

Đề tài sinh viên nghiên cứu khoa học, đề tài cấp cơ sở: lý do viết cho ai đọc

Đề tài sinh viên nghiên cứu khoa học hoặc đề tài cấp cơ sở thường được xét chọn cạnh nhiều đề xuất khác, và người đọc là một nhóm xét duyệt chứ không chỉ một người hướng dẫn. Họ đọc nhiều hồ sơ trong thời gian ngắn, nên mạch thực tiễn cần đi thẳng vào vấn đề ở đơn vị hoặc lĩnh vực mà đề tài phục vụ, và mạch khả thi cần cho thấy nhóm có người, có quyền tiếp cận dữ liệu, có thời gian.

Với đề tài cấp cơ sở ở một đơn vị như bệnh viện, trường phổ thông hay doanh nghiệp, câu hỏi người xét duyệt hay đặt là: kết quả dùng vào việc gì của đơn vị. Một câu trả lời tốt nêu rõ bộ phận nào sẽ dùng, dùng để quyết định điều gì. Ví dụ với đề tài giả định ở chuỗi bán lẻ: kết quả giúp bộ phận đào tạo xem lại nội dung tuần đầu cho nhân viên mới.

Mẫu thuyết minh của các loại đề tài này thường có ô riêng cho tính cấp thiết, mục tiêu, sản phẩm và địa chỉ ứng dụng. Ba mạch trong bài vẫn dùng được, chỉ cần chia vào đúng ô. Phần kinh phí là chuyện riêng của từng chương trình, xem hướng dẫn của đơn vị chủ quản.

Việc làm tuần này

Lấy bản lý do hiện có và làm theo thứ tự:

  1. Xoá mọi câu dùng được cho bất kỳ đề tài nào.
  2. Điền bảng ba mạch cho đề tài của mình; ô nào chưa có căn cứ thì ghi việc cần làm để có, như hỏi đơn vị hay đọc thêm.
  3. Viết lại thành ba đoạn, mỗi đoạn mở bằng một câu cụ thể.
  4. Đọc lại đoạn cuối và tự hỏi: người đọc có đoán được câu hỏi nghiên cứu của mình không.
  5. Kiểm mẫu đề cương của khoa xem lý do và đóng góp nằm chung hay tách mục, rồi đặt nội dung vào đúng chỗ.

Nếu đề tài làm ở chính nơi bạn đang làm việc hoặc thực tập, hỏi người hướng dẫn xem nên nói về vị trí của mình ở mục này hay ở phần phương pháp và đạo đức; mỗi khoa có thói quen trình bày khác nhau.

Câu hỏi thường gặp

Lý do chọn đề tài có nên nói về sở thích cá nhân không?

Có thể nhắc ngắn nếu nó giải thích vì sao bạn có điều kiện làm đề tài, như kinh nghiệm làm việc hay quyền tiếp cận dữ liệu. Sở thích đơn thuần không phải căn cứ, nên đừng để nó thành mạch chính của lý do.

Tính cấp thiết của đề tài và lý do chọn đề tài có phải là một không?

Ở nhiều khoa hai tên gọi chỉ cùng một mục. Có nơi tách tính cấp thiết thành phần về thực tiễn và học thuật, còn lý do cá nhân để riêng. Hãy theo mẫu đề cương của khoa và đặt ba mạch vào đúng các tiểu mục đó.

Không tìm thấy số liệu về vấn đề mình nghiên cứu thì có nên chọn đề khác không?

Không nhất thiết. Thiếu số liệu đôi khi chính là lý do đề tài cần làm. Bạn có thể dựa vào quan sát có ghi chép, tài liệu định tính có nguồn, và nói rõ đề tài góp phần mô tả hiện tượng chưa được ghi nhận.

Có nên viết lại lý do chọn đề tài sau khi có kết quả không?

Nên rà lại. Khi viết chương mở đầu của luận văn, lý do cần khớp với những gì luận văn thật sự làm. Nếu phạm vi đã thu hẹp hay câu hỏi đã điều chỉnh, phần lý do cũng phải sửa theo cho nhất quán.

Dự kiến đóng góp viết ở đề cương có ràng buộc gì khi bảo vệ không?

Hội đồng có thể đối chiếu điều bạn hứa ở đề cương với điều luận văn làm được. Vì vậy hãy nêu đóng góp vừa sức và cụ thể. Nếu kết quả thay đổi, giải thích vì sao trong luận văn thay vì giữ nguyên lời hứa cũ.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138