KhaoCuu.comKhảo Cứu
Đề cương và thiết kế nghiên cứu

Khung đề cương nghiên cứu khoá luận: chín mục và câu hỏi mỗi mục phải trả lời

Khung đề cương chín mục kèm câu hỏi mỗi mục phải trả lời, ví dụ điền sẵn với một đề tài giả định, thứ tự viết và những chỗ người hướng dẫn hay gạch đỏ.

Long library reading table seen from above at an angle, nine neat columns of blank index cards being sorted by a young Vietnamese man and woman, soft morning daylight

Một đề cương khoá luận đủ dùng thường có chín mục: tên đề tài, lý do chọn đề, tổng quan sơ bộ, câu hỏi và mục tiêu, đối tượng và phạm vi, phương pháp, kế hoạch tiến độ, dự kiến kết quả, tài liệu tham khảo. Mỗi mục trả lời đúng một câu hỏi mà người duyệt sẽ đặt ra. Tối nay bạn có thể kẻ một bảng chín dòng, ghi câu hỏi của từng mục ở cột giữa, rồi điền mỗi ô bằng hai ba câu cho đề tài của mình. Ô nào không điền nổi là chỗ đề tài còn mù, nên sửa ở đó trước khi viết dài.

Tên mục và thứ tự mục có thể khác theo mẫu của trường, khoa bạn: có nơi gộp đối tượng với phạm vi, có nơi tách tổng quan thành mục riêng, có nơi yêu cầu thêm cấu trúc dự kiến của các chương. Khung dưới đây không thay mẫu đó. Nó giúp bạn hiểu mỗi mục tồn tại để làm gì, nên khi gặp mẫu nào cũng biết phải bỏ gì vào ô nào.

Đề cương nằm ở đâu trong cả quyển khoá luận

Đề cương là bản thoả thuận đầu tiên giữa bạn, người hướng dẫn và những người duyệt: bạn hỏi gì, tìm câu trả lời bằng cách nào, khi nào xong. Nó không phải bản nháp chương một. Sau này chương mở đầu sẽ lấy lại phần lý do, câu hỏi, mục tiêu; chương phương pháp sẽ lấy lại phần thiết kế, mẫu, công cụ, cách phân tích; còn kế hoạch tiến độ thì nằm lại trong ngăn kéo của bạn để mỗi tuần nhìn vào. Nghĩa là viết đề cương kỹ thì một phần đáng kể của quyển đã có khung sẵn.

Điều người duyệt muốn thấy ở đề cương là sự nhất quán và tính làm được. Nhất quán: câu hỏi nào cũng có dữ liệu để trả lời, dữ liệu nào thu về cũng phục vụ một câu hỏi. Làm được: mẫu tiếp cận được, thời gian đủ, kỹ năng phân tích đủ hoặc học kịp. Một đề cương văn hay mà hai điều này lỏng thì vẫn bị trả. Ngược lại, một đề cương câu chữ còn vụng nhưng đường đi từ câu hỏi tới phân tích rõ ràng thường chỉ phải sửa nhẹ.

Vì vậy khi viết, hãy tự coi mình là người đọc khó tính nhất: đọc xong mục này, người ta còn thắc mắc gì? Câu thắc mắc đó chính là thứ mục ấy còn thiếu.

Chín mục của đề cương và câu hỏi từng mục phải trả lời

Bảng dưới dùng một đề tài giả định ngành kinh tế: “Làm thêm và thời gian tự học của sinh viên năm hai ở một khoa”. Cột cuối là ví dụ điền sẵn, đủ ngắn để bạn chép khung và thay bằng đề tài của mình.

MụcCâu hỏi mục này phải trả lờiVí dụ điền sẵn (đề tài giả định)
1. Tên đề tàiNghiên cứu cái gì, ở ai, ở đâu?Làm thêm và thời gian tự học của sinh viên năm hai ở một khoa (tên này cố ý không dùng chữ “ảnh hưởng”, vì khảo sát một lần không đủ để nói về tác động)
2. Lý do chọn đềVì sao vấn đề này đáng làm lúc này, ở chỗ này?Số sinh viên năm hai đi làm thêm ở khoa tăng rõ qua quan sát của cố vấn học tập; chưa có số liệu nào ở cấp khoa về thời gian tự học
3. Tổng quan sơ bộNgười khác đã biết gì, còn thiếu gì?Các nghiên cứu đã đọc phần lớn đo số giờ làm thêm, ít đo thời gian tự học theo tuần; kết quả còn trái nhau
4. Câu hỏi và mục tiêuCụ thể bạn sẽ trả lời câu gì?Sinh viên làm thêm và không làm thêm khác nhau thế nào về số giờ tự học mỗi tuần?
5. Đối tượng và phạm viNghiên cứu cái gì, trên ai, giới hạn ở đâu và khi nào?Đối tượng: quan hệ giữa làm thêm và thời gian tự học; khách thể: sinh viên năm hai; một khoa, một học kỳ
6. Phương phápThu dữ liệu gì, từ ai, bằng công cụ nào, phân tích ra sao?Khảo sát cắt ngang bằng bảng hỏi, nhật ký tự học bảy ngày, thống kê mô tả và so sánh hai nhóm
7. Kế hoạch tiến độViệc gì làm khi nào, mốc nào gặp người hướng dẫn?Giả sử kế hoạch của bạn là 16 tuần: tuần 1–3 hoàn thiện bảng hỏi, tuần 4 khảo sát thử…
8. Dự kiến kết quảXong việc sẽ có sản phẩm gì, dùng cho ai?Bức tranh mô tả về thời gian tự học theo nhóm làm thêm, gợi ý cho công tác cố vấn học tập của khoa
9. Tài liệu tham khảoBạn đứng trên những nguồn nào?Danh sách các nguồn đã đọc thật, trình bày theo chuẩn trường quy định

Để ý mục 5: “đối tượng” là vấn đề được nghiên cứu, còn “khách thể” là người hoặc đơn vị mang vấn đề đó. Nhiều khoa dùng đúng cặp chữ này, có khoa gọi chung là “đối tượng khảo sát” — cách gọi có thể khác theo khoa, nên đọc mẫu của khoa bạn để dùng đúng tên.

Thứ tự viết: đừng viết từ mục một xuống mục chín

Viết theo thứ tự in trên mẫu là cách dễ tắc nhất, vì mục hai, mục ba cần biết trước câu hỏi của bạn là gì. Thứ tự dưới đây giúp mỗi mục viết sau dựa được vào mục viết trước.

  1. Câu hỏi và mục tiêu trước tiên. Viết một câu hỏi chung và hai đến bốn câu hỏi cụ thể. Chưa cần đẹp, chỉ cần rõ là hỏi về cái gì.
  2. Phương pháp ngay sau đó. Với mỗi câu hỏi cụ thể, ghi dữ liệu cần, lấy từ ai, bằng công cụ gì, phân tích kiểu gì. Câu hỏi nào không có dòng này là câu hỏi chưa làm được.
  3. Đối tượng và phạm vi. Giờ bạn đã biết mình cần ai và cần gì, khoanh vùng sẽ dễ.
  4. Tổng quan sơ bộ. Đọc lại các ghi chép, chọn những gì liên quan trực tiếp tới câu hỏi đã chốt, viết theo nhóm ý chứ không theo từng tác giả.
  5. Lý do chọn đề. Lúc này bạn đã biết khoảng trống nằm ở đâu, lý do sẽ có căn cứ thay vì cảm xúc.
  6. Kế hoạch tiến độ và dự kiến kết quả. Tính lùi từ hạn nộp theo quy chế trường bạn.
  7. Tên đề tài sau cùng. Sửa tên cho khớp với câu hỏi và phạm vi đã chốt, rồi rà lại tài liệu tham khảo cho đủ những gì thật sự đã dẫn.

Thứ tự này cũng giúp khi bị trả bài: người hướng dẫn chê mục nào, bạn lần ngược lên mục mà nó dựa vào để sửa gốc, không vá ngọn.

Những chỗ người hướng dẫn hay gạch đỏ trên đề cương

Tên đề tài to hơn những gì làm được. Tên ghi “sinh viên Việt Nam” trong khi chỉ khảo sát một khoa. Người duyệt gạch vì tên hứa hẹn một kết luận mà dữ liệu không cho phép.

Mục tiêu viết thành việc làm. “Khảo sát sinh viên”, “tìm hiểu thực trạng” là việc sẽ làm, không phải điều sẽ biết. Mục tiêu nên nói rõ kết quả: “xác định”, “so sánh”, “mô tả mức độ”.

Phương pháp chép từ giáo trình. Một trang định nghĩa điều tra xã hội học nhưng không có dòng nào nói phiếu phát cho ai, bao nhiêu người, khi nào. Phần này phải nói về đề tài của bạn, không phải về phương pháp nói chung.

Câu hỏi và phương pháp không gặp nhau. Câu hỏi “vì sao sinh viên chọn làm thêm” mà chỉ có bảng hỏi đóng với vài lựa chọn sẵn. Câu “vì sao” thường cần thêm dữ liệu định tính hoặc ít nhất câu hỏi mở.

Kế hoạch tiến độ thiếu thời gian dự phòng. Mọi tuần đều kín việc, không tuần nào để sửa sau góp ý. Người hướng dẫn nhiều kinh nghiệm biết chắc có lúc trễ, nên kế hoạch không chừa chỗ là kế hoạch chưa thật.

Tình huống: đề cương lần một bị trả và bản sửa

Tuấn, sinh viên năm tư ngành kinh tế, nộp đề cương với tên “Thực trạng và giải pháp nâng cao hiệu quả học tập của sinh viên đang đi làm thêm”. Người hướng dẫn trả lại với ba dòng: tên quá rộng, không rõ đo “hiệu quả học tập” bằng gì, phần giải pháp chưa có căn cứ.

Tuấn kẻ bảng chín dòng như ở trên và phát hiện ô “câu hỏi” chỉ có một câu rất chung, ô “phương pháp” không ghi được đo gì. Bạn ấy chọn đo một thứ đếm được là số giờ tự học mỗi tuần, bỏ chữ “giải pháp” khỏi tên vì khoá luận chỉ mô tả và so sánh, chưa đủ cơ sở để đề xuất giải pháp cho cả trường. Phạm vi thu về sinh viên năm hai của một khoa trong một học kỳ.

Bản sửa có ba câu hỏi cụ thể: thời gian tự học trung bình mỗi tuần là bao nhiêu; nhóm làm thêm và không làm thêm khác nhau ra sao; số giờ làm thêm liên quan thế nào với số giờ tự học. Mỗi câu có một dòng ở mục phương pháp. Lần nộp thứ hai, góp ý chỉ còn về cách tính giờ tự học trong nhật ký. Tuần sau đó Tuấn làm bản nhật ký mẫu cho năm bạn cùng lớp điền thử trước khi đưa vào bảng hỏi.

Những thứ chưa cần có trong bản đề cương

Người viết đề cương lần đầu hay ôm quá nhiều. Các phần dưới đây chưa cần, hoặc chỉ cần một hai câu:

  • Tổng quan đầy đủ như chương hai. Ở đề cương, vài đoạn đủ chỉ ra người khác đã làm gì và còn trống chỗ nào là được.
  • Bảng hỏi hoàn chỉnh. Nhiều khoa chỉ cần dàn ý các nhóm câu hỏi hoặc danh sách biến; có khoa yêu cầu đính kèm bản nháp, nên xem hướng dẫn của khoa bạn.
  • Kết quả dự đoán bằng con số. Dự kiến kết quả là sản phẩm sẽ có, không phải con số bạn mong ra.
  • Phần giải pháp, kiến nghị dài. Chúng chỉ viết được sau khi có kết quả.
  • Định nghĩa phương pháp theo giáo trình. Người duyệt đã biết điều tra là gì; họ cần biết bạn điều tra ai, bằng gì.

Cắt bớt những phần này không làm đề cương mỏng đi về chất. Nó giúp người đọc thấy ngay phần cốt lõi: câu hỏi, dữ liệu, cách phân tích, thời gian.

Việc làm trong tuần này và chỗ phải xem quy chế

Nếu bạn đang ở đầu giai đoạn viết đề cương, đây là năm việc cho tuần này:

  1. Lấy mẫu đề cương chính thức của khoa, đối chiếu tên mục với chín mục trong bảng trên, đánh dấu chỗ khác.
  2. Kẻ bảng chín dòng, điền mỗi ô hai ba câu. Ô trống là ô cần hỏi người hướng dẫn.
  3. Viết riêng một trang: mỗi câu hỏi cụ thể một dòng, kèm dữ liệu cần và cách phân tích.
  4. Gửi trang đó cho người hướng dẫn trước khi viết dài, kèm hai câu hỏi cụ thể bạn đang phân vân.
  5. Ghi lại hạn nộp đề cương, quy định độ dài, cách trình bày và thủ tục duyệt theo quy chế của trường, khoa bạn; đừng dựa vào lời kể của khoá trước.

Quy định về độ dài đề cương, có cần tổng quan riêng hay không, hình thức duyệt bằng buổi trình bày hay nộp giấy… mỗi nơi một khác. Khung này giúp bạn nghĩ cho chặt; còn hình thức thì theo đúng văn bản của nơi bạn học.

Câu hỏi thường gặp

Đề cương khoá luận và đề cương luận văn thạc sĩ khác nhau ở chỗ nào?

Khung mục thường gần giống nhau. Khác ở độ sâu: đề cương luận văn thường đòi tổng quan chặt hơn, chỉ ra khoảng trống rõ hơn và phương pháp được biện luận kỹ hơn vì sao chọn. Mức yêu cầu cụ thể nằm trong quy chế đào tạo của trường bạn.

Có nên viết đề cương thật dài cho chắc ăn không?

Không cần. Đề cương dài mà lan man khiến người duyệt khó thấy đường đi từ câu hỏi tới phân tích. Hãy viết đủ để người khác hiểu bạn sẽ làm gì, với ai, bằng cách nào; độ dài theo quy định của khoa.

Chưa đọc đủ tài liệu thì viết tổng quan sơ bộ thế nào?

Viết với những gì đã đọc thật, xếp theo nhóm ý, và ghi rõ hướng sẽ đọc tiếp. Tổng quan ở đề cương chỉ cần cho thấy bạn biết vấn đề đang được bàn ở đâu và đề tài của mình chen vào chỗ nào.

Đề cương đã duyệt thì sau này có được đổi phương pháp không?

Thường được điều chỉnh nếu có lý do chính đáng, chẳng hạn không tiếp cận được địa bàn. Cần trao đổi với người hướng dẫn, ghi lại lý do và làm thủ tục theo quy chế trường nếu thay đổi lớn như đổi tên hay đổi đối tượng.

Mục dự kiến kết quả có phải đoán trước kết quả nghiên cứu không?

Không. Mục này nói bạn sẽ có sản phẩm gì: một bức tranh mô tả, một bảng so sánh, một bộ công cụ đo đã thử nghiệm. Đoán trước con số dễ khiến người đọc nghĩ bạn đã có kết luận sẵn.

Có thể dùng đề cương của khoá trước làm mẫu không?

Xem để hiểu cách trình bày thì được, nhưng nội dung phải là của đề tài bạn, viết bằng lời bạn. Mẫu cũ có thể theo quy định đã thay đổi, nên luôn đối chiếu với văn bản hướng dẫn hiện hành của khoa.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138